Awst 2019 – Rheoli erydu a chynnal a chadw llwybrau troed

Hofrennydd yn dadlwytho cerrig mân ar gopa Pen-y-fan

Mae helpu i ofalu am gefn gwlad a’i gadw yn hygyrch i bawb yn rhan bwysig o’n gwaith cadwraeth. Mae’r blog y mis hwn gan y Ceidwad Arweiniol Rob yn edrych yn ôl dros haf brysur o gludiadau awyr a thrwsio llwybrau troed, bob amser gyda chymorth gan ein gwirfoddolwyr a’n hymwelwyr.

I fyny, i fyny ac i ffwrdd... o’r diwedd

Er mwyn gwneud yr atgyweiriadau hanfodol sydd eu hangen ar ein safleoedd ucheldir, rydym yn dibynnu ar gludiadau awyr hofrennydd i symud cerrig mân i’r llwybrau troed. Eleni rhannwyd ein cludiadau awyr hofrennydd yn ddau safle gwaith. Roedd un yng nghanol y Bannau Brycheiniog a’r llall yn yr Ysgyryd ger y Fenni. Yn anffodus, oherwydd yr haf o dywydd cymysg, gohiriwyd ein cludiadau awyr arfaethedig dros fis. Roedd hyn yn golygu na allem dirlunio nac ailblannu glaswellt ym mis Mai fel y cynlluniwyd yn wreiddiol ond roedd yn rhaid i ni aros tan ganol mis Awst. Felly, rydym yn parhau i groesi ein bysedd y bydd gwreiddiau’r glaswellt yn ddigon dwfn i ddygymod â thywydd y gaeaf eleni.

Yng nghanol y Bannau Brycheiniog, roedd yn dipyn o gamp, gyda 200 tunnell o gerrig mân mewn llwythi sgip 1 dunnell yn cael eu codi i gopa Pen-y-fan. Yna cafodd y rhain eu lledaenu i ddiffinio llwybr ac adeiladu rhywfaint o’r ddaear a oedd wedi’i herydu. Y safle gwaith arall y gwnaethom ganolbwyntio arno oedd y grib i gopa Ysgyryd Fawr. Fe wnaethon ni gludo 70 tunnell i fyny i’r grib ac rydyn ni wedi dechrau torri llwybr allan, ei dirlunio a lledaenu’r pentyrrau hyn ar hyd rhai o’r rhannau mwy serth. Ein nod bob amser yw creu wyneb caled i amddiffyn yr ardal gyfagos rhag erydu ac i roi gafael ar gyfer esgidiau cerdded ar lwybrau serth.

Ar draws y ddau safle, hoffwn ddiolch i’n tenant-ffermwr yn Nyffryn Tarell a Huw o Fferm yr Ysgyryd am roi benthyg lleoedd i ni i storio ac awyrgludo’r cerrig mân.

Llwybr y copa ar ôl gwaith adfer
Manylder llwybr copa Pen-y-fan ar ôl gwaith adfer yng nghanol y Bannau Brycheiniog
Llwybr y copa ar ôl gwaith adfer

Llawer o waith a wna lawer o ddwylo

Mae ein grwpiau gwirfoddol eleni wedi cynnwys yr Ysgyrydwyr, Coleg Strode, Prifysgol Caerfaddon a Gwyliau Gwaith yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Diolch i’r grwpiau gwirfoddol hyn, roedden ni’n gallu tirlunio, symud deunyddiau o gwmpas mewn whilber, lledaenu’r deunyddiau hyn a’u cywasgu, a chlirio ffosydd a draeniau ar y rhwydwaith llwybrau troed. Gyda chymorth y grwpiau hyn, roedden ni hefyd yn gallu cloddio i roi cerrig ochr i mewn sy’n glir o’r wyneb, ar hyd rhai rhannau o lwybr troed Pont ar Daf, gan atal colli rhagor o gerrig mân ac yna’n creu llethr, gan annog ein hymwelwyr niferus i aros ar y llwybr diffiniedig. Rydyn ni hefyd wedi bod yn gweithio ar y llwybr troed i ac o gopa Corn Du. Y tro nesaf y byddwch chi’n ymweld, byddwch chi’n sylwi ar bost a ffens reiliau wrth ymyl llinell y llwybr. Nid rheilen law mo hon fel y mae’n ymddangos, ond ffens rydym wedi’i chodi fel mesur dros dro i amddiffyn y gwaith ailblannu sydd ei angen.

Manylder yr ymylfeini ar lwybr troed ucheldir
Ymylfeini ar lwybr troed Pont ar Daf sy’n arwain i’r copa yng nghanol y Bannau Brycheiniog
Manylder yr ymylfeini ar lwybr troed ucheldir

Mae ein tîm gwirfoddolwyr Cwrdd a Chyfarch bob amser yn rhoi croeso cynnes yng nghaban Pont ar Daf. Ond maen nhw hefyd yn cerdded i fyny i gopa Pen-y-fan y rhan fwyaf o ddiwrnodau i gasglu sbwriel ac nid ydynt byth yn dod i lawr yn waglaw. Rydyn ni’n angerddol am gadw’r Bannau Brycheiniog yn daclus ac rydyn ni’n gwybod nad ydyn ni ar ein pennau ein hunain. Felly y tro nesaf y byddwch chi’n ymweld, helpwch i edrych ar ôl y dirwedd eiconig hon trwy fynd â’ch sbwriel adref gyda chi.

Croesawu rhagor o ymwelwyr

Unwaith eto, rydyn ni wedi gweld cynnydd yn nifer yr ymwelwyr â’n heiddo, a chyda hynny cynnydd mewn digwyddiadau a drefnir yn allanol, ddydd a nos. Mae helpu i ofalu am gefn gwlad a’i gadw’n hygyrch i bawb yn rhan bwysig o’n gwaith cadwraeth. Rydyn ni’n diolch i’r unigolion hynny sy’n trefnu’r digwyddiad gyda’n harweiniad a’n cymorth ni ac sydd hefyd yn cyfrannu ato. Mae’r rhoddion hyn wedyn yn mynd tuag at y gwaith rheoli erydu ac atgyweirio llwybrau troed sydd ei angen ar ein safleoedd yng nghanol y Bannau Brycheiniog, Ysgyryd Fawr a Phen-y-fâl. Os ydych chi’n drefnydd sydd am gynnal digwyddiad neu weithgaredd yn y dyfodol, dilynwch y ddolen i gael rhagor o wybodaeth ynghylch sut y gallwn asesu’r gweithgaredd/digwyddiad gyda’n gilydd a chytuno ar ffordd o weithio sy’n lleihau’r effaith ar yr amgylchedd, y gymuned leol a defnyddwyr eraill.

O gludiadau awyr i waith arolygu archeolegol, dewch yn ôl am flog y Ceidwad Ucheldir Huw y mis nesaf lle bydd yn manylu ar y gwaith arolygu y mae’r tîm yn ei gwblhau yn ystod misoedd y gaeaf pan fydd y rhedyn wedi gwywo ar ein safleoedd.