Blodau gwyllt bendigedig Berthlwyd

Dolydd blodau gwyllt yn fferm Berthlwyd, Powys

Mae lliwiau llachar, gweiriau peraroglus, mwmial pryfed a sŵn canu adar i gyd yn rhan o fywyd ar fferm ucheldir anghysbell ym Mhowys

Fferm Berthlwyd, ar ben uchaf Cwm Nedd, yw un o’n ffermydd pwysicaf ar gyfer bywyd gwyllt ac mae’n saffari i’r synhwyrau.   

Wrth i’r gaeaf droi’n wanwyn ac yn ystod yr haf, mae caeau Berthlwyd yn llenwi gyda lliwiau llachar miloedd o flodau'r weirglodd (cyswllt i wefan allanol).  Mae tegeirianau llydanwyrdd, meillion hopysaidd, llygaid llo mawr, y bengaled, effros a llawer mwy o flodau yn gorchuddio’r ddaear yn un carped cyfoethog.

Mae gloÿnnod byw (cyswllt i wefan allanol) yn cynnwys gweirlöyn bach y waun a gweirlöyn y ddôl, ynghyd ag amrywiaeth enfawr o bryfed, yn manteisio ar y cynefin gwerthfawr hwn.

Cenedlaethau 

Mae chwe chenhedlaeth o’r un teulu wedi ffermio yn Berthlwyd, a’r berthynas hir dymor hon gyda’r tir sydd wedi creu a chynnal cynefin hynod o bwysig i fyd natur. Nid oes unrhyw wrteithiau cemegol na phlaladdwyr yn cael eu defnyddio.  Mae gweirgloddiau’n cael eu creu trwy ddefnyddio dulliau ffermio traddodiadol i dyfu digon o gnydau i fwydo’r stoc trwy’r gaeaf.   

Mae gwella glaswelltiroedd trwy ddulliau amaethyddol dwys wedi cynyddu’n sylweddol ers y 1930au, gan arwain at golli llawer o laswelltir naturiol a lled-naturiol.  Heddiw, mae glaswelltiroedd lled-naturiol ar ucheldiroedd Cymru yn brin ac yn dameidiog ac mae enghreifftiau arbennig, fel rhai Fferm Berthlwyd, yn cael eu hamddiffyn dan gyfraith gwlad. 

Mae fferm Berthlwyd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ac yn Ardal Gadwraeth Arbennig. Yn 2013, enillodd Berthlwyd statws Caeau’r Coroni/ Coronation  Meadows (cyswllt i wefan allanol).

Rheolaeth draddodiadol

I gynnal y gweirgloddiau blodau gwyllt bendigedig hyn, mae dulliau ffermio traddodiadol yn cael eu defnyddio.  Mae hyn yn cynnwys torri’r caeau gwair unwaith y flwyddyn yn hwyr yn yr haf - rhwng canol mis Gorffennaf a dechrau mis Awst.  Petaen nhw’n cael eu torri’n gynt, byddai’r planhigion yn cael eu rhwystro rhag ffurfio a gollwng hadau ar gyfer y flwyddyn nesaf.

Ar ôl lladd y gwair mae’n cael ei droi a’i sychu ar y cae, sy’n caniatáu i fwy o hadau ddisgyn i’r pridd.  Mae defaid yn pori’r tir hyd at fis Ebrill neu ddechrau mis Mai ac yna’n cael eu cau allan; mae hyn yn caniatáu i’r cnwd gwair dyfu ac i’r planhigion flodeuo a gollwng hadau.

Mae’r dull hwn o gynaeafu gwair wedi creu glaswelltiroedd cyfoethog gyda chymysgedd hyfryd o flodau a gweiriau gwahanol.  Mae’n enghraifft wych o’r cyswllt rhwng ffermio cynaliadwy a bywyd gwyllt.

Oes posib ymweld â fferm Berthlwyd?

Yn anffodus, nid yw Berthlwyd yn agored i’r cyhoedd, ond rydym o bryd i’w gilydd yn cynnal digwyddiadau yma.

Os ydych yn grŵp gyda diddordeb arbennig, megis botaneg neu hanes, ac yn dymuno ymweld, cysylltwch â ni.