Does dim byd yn ormod o drafferth… i’r Ysgyrydwyr

Codi ffens ar yr Ysgyryd, ger y Fenni

Roedd yr Ysgyrydwyr, ein grŵp gwirfoddolwyr wythnosol, yn anhepgor y llynedd yn helpu’r tîm ceidwaid i wneud gwaith pwysig yn llawer o’r safleoedd rydym yn gofalu amdanynt. Mae’r ceidwad Abbi yn rhannu’r hyn a gyflawnwyd ganddynt yn 2019, gan helpu i amddiffyn a gofalu am ein lleoedd yn y Bannau Brycheiniog a Sir Fynwy fel y gall natur ffynnu.

Dechreuodd ein blwyddyn gyda’r gwaith o losgi  tocion i glirio ardal o goedwig Pont ar Daf, ffordd berffaith o gadw’n gynnes, y gwnaethon nhw ei hailblannu wedyn yr wythnos ganlynol. Pan ddaeth yr eira ddiwedd y mis, roedd angen eu gwasanaethau ar ein tîm o Geidwaid Mynediad i helpu i dorri 4,000 o goesynnau helyg yn Garwnant fel rhan o brosiect partneriaeth gyda Chyfoeth Naturiol Cymru, Dŵr ​​Cymru a ffermwyr lleol.

Helpu’r tîm o geidwaid mynediad i dorri helyg
Symud coesynnau ar gyfer ailblannu
Helpu’r tîm o geidwaid mynediad i dorri helyg

Gwanwyn

Tasg reolaidd i’n grŵp o wirfoddolwyr cadarn yw cynnal a chadw draeniau ar ein llwybrau troed niferus. Rydym yn treulio llawer o amser yn clirio ffosydd a chwlferi draenio, gan sicrhau eu bod yn rhydd o deilchion, i helpu i leihau’r dŵr a chynnal ein llwybrau troed. Yn ogystal â chlirio’r draeniau yn Ysgyryd, roedd yr Ysgyrydwyr hefyd wedi helpu i glirio cwlferi ar lwybr poblogaidd Pont ar Daf hyd at Ben-y-fan.

Bob hyn a hyn rydym yn cael seibiant o’r gwaith caled ac yn cael diwrnod ysgafn yn peintio’r rheiliau metel ar Ystâd Cleidda ger y Fenni. Yn amlwg, nid oes unrhyw ddiwrnod gwirfoddoli yn gyflawn heb fisgedi a chacennau i’w rhannu!

Amser i gael cacen a bisgedi!
Diwrnod o wirfoddoli ar Ystâd Cleidda
Amser i gael cacen a bisgedi!

Haf

Mae rheoli erydiad yn rhan fawr o’m swydd fel Ceidwad ac ym mis Mai, am y tro cyntaf, fe wnaethon ni awyrgludo cerrig i’r grib yn Ysgyryd. Oherwydd y cynnydd yn nifer yr ymwelwyr sy’n mwynhau’r safle, ynghyd â gaeaf a haf sych, roedd angen rhoi sylw i’r llwybr ar hyd y crib. Gwnaethom godi 70 tunnell i wella sawl rhan o’r llwybr, gyda chymorth amhrisiadwy’r Ysyrydwyr a gwirfoddolwyr gwyliau gwaith. Mae gennym awyrgludiad arall wedi’i gynllunio yn 2020 i fynd i’r afael â’r rhannau nesaf.

Roedd yr awyrgludiad wedi ein helpu i godi 70 tunnell ar y crib
Rheoli erydu ar yr Ysgyryd, ger y Fenni
Roedd yr awyrgludiad wedi ein helpu i godi 70 tunnell ar y crib

Rhwng mis Mawrth a mis Medi rwy’n cynnal arolygon pili-palod wythnosol a misol mewn gwahanol safleoedd. Mae’r gwirfoddolwyr yn help mawr ar ddiwrnodau pan fydd y tywydd yn berffaith i bili-palod - mae llawer o barau o lygaid yn well nag un. Ac yn 2019 cawsom ein brithribin llythyren wen gyntaf wedi’i gofnodi ar ein trawslun taith trwy goetir o amgylch Pant Ysgyryd. Rydym hefyd wedi dechrau gwneud gwaith anffurfiol yn cofnodi gwyfynod gan fod un o’n gwirfoddolwyr yn wyfynegwr brwd.

Y gwirfoddolwyr yn falch o gael hoe yn haul yr haf
Yr Ysgyrydwyr ac arwydd Omega yr Ysgyryd ar y Mynydd Sanctaidd
Y gwirfoddolwyr yn falch o gael hoe yn haul yr haf

Hydref

Un dasg sy’n dod yn enwog ymhlith yr Ysgyrydwyr yw cyfrif blynyddol y rugiar goch bob hydref ar Y Gyrn yn y Bannau Brycheiniog Canolog. Bob blwyddyn mae’n ymddangos bod y tywydd bob amser yn wael ac nid oedd eleni yn eithriad. Er gwaethaf y niwl fe welom ni 15 grugiar goch.

Gwirfoddolwyr yn awyddus i helpu boed law neu hindda
Arolwg cyfrif grugieir ar y Gyrn, Y Bannau Brycheiniog Canolog
Gwirfoddolwyr yn awyddus i helpu boed law neu hindda

Gaeaf

Roedd yr Ysgyrydwyr wedi gorffen y flwyddyn trwy wneud un o’u hoff dasgau rheolaidd sef ffurfio dolen gadwyn i gario bagiau o gerrig (graean tywodfaen a llwch) i fyny’r Ysgyryd i helpu i gynnal y llwybrau troed. Fe wnaethom gario tua 700 o fagiau yn 2019 trwy ddolen gadwyn. Rydym yn defnyddio’r dull hwn oherwydd gall fod yn anodd cludo deunyddiau i rannau o’n safleoedd weithiau felly mae hyn wedi helpu i leihau’r llwyth.

Mwya’r gweithwyr, lleia’r dasg
Rheoli erydu ar yr Ysgyryd, ger y Fenni
Mwya’r gweithwyr, lleia’r dasg

Os ydych chi wedi mwynhau dal i fyny gyda’r Ceidwad Abbi a gwirfoddolwyr yr Ysgyrydwyr, dewch yn ôl ar gyfer blog y mis nesaf pan fydd Ceidwad yr Ucheldir Huw yn rhannu’r hyn y mae wedi bod yn ei wneud.