Ebrill 2019 – Gwneud lle i natur ar Fferm Ffynnonau

Tirwedd gyforiog o ddolydd

Mae natur bellach yn fwy pwysig nag erioed yn ein rolau fel ceidwaid gan helpu i reoli a siapio cefn gwlad. Mae gwneud lle i natur yn rhywbeth rydym yn siarad amdano – ond beth mae gwneud lle i natur yn ei olygu a sut mae’n gweithio?

Potensial yn Ffynnonau

Wel, mae ffermydd yn lleoedd diddorol i ddechrau. Mae ffermydd yn canolbwyntio ar gynhyrchu bwyd - yn bennaf i fodau dynol, ond gyda gweithred greadigol gall y tir ddarparu bwyd a lloches ar gyfer bywyd gwyllt hefyd. Yn Ffynnonau, fferm 54 hectar yn Sir Fynwy, byddwn yn ceisio ail-osod y denantiaeth gyda natur wrth ei chalon. Mae gennym laswelltir cyforiog o flodau rydym am iddo ffynnu a lledu. Mae gennym wlypdir pwysig sydd yn gartref i’r tegeirian a phlanhigion prin eraill y mae angen iddo gael ei bori’n ofalus. Mae coed hen a hynafol y mae angen gofal a sylw arnynt. Mae tir âr hefyd y gellir ei aredig a’i gnydio. Mae gan y caeau hyn nifer fach o blanhigion lleol prin sy’n arbenigol i bridd wedi’i amharu - efallai y byddwch chithau yn eu galw yn chwyn ond maent yn bwysig ynddynt eu hunain. Gall caeau âr ddarparu ffynonellau bwyd gwirioneddol dda i adar a phryfed pan gânt eu rheoli gan ddefnyddio ymylon heb eu trin a heb eu cnydio…ac wrth gwrs yr hyn sy’n cysylltu llawer o’r caeau a’r coedlannau bach yw perthi’r fferm. Yn olaf, ond nid y lleiaf mae adeiladau’r fferm. Mae’r rhain yn darparu lloches a chlwyd i o leiaf bum rhywogaeth o ystlum. Mae’r holl gynhwysion i’w gweld ar y fferm hon i greu rhywbeth sy’n wirioneddol amrywiol a rhyfeddol.

Prysglwyni, perllannau traddodiadol, porfa goedwig a pherthi brigog
Fferm Ffynnonau ar Ystad Cleidda
Prysglwyni, perllannau traddodiadol, porfa goedwig a pherthi brigog

Pwysigrwydd bwyd a lle

Felly os yw gwneud lle i natur yn ymwneud â bwyd a lloches i fywyd gwyllt yn unig beth ddylen ni ystyried ei ddarparu yn Ffynnonau? Rhaid i ni ddarparu defnydd organig i ailgyflenwi priddoedd, sicrhau bod dŵr yn lân ac yn rhydd o lygredd, a chaniatáu i blanhigion flodeuo, creu hadau neu ffrwythau. O’r egwyddorion hyn gall amrywiaeth eang o anifeiliaid ffynnu - pryfed, adar, mamolion, amffibiaid a physgod. Os ydym am gael rhagor o fywyd gwyllt mae angen rhagor o fwyd a lle i fywyd gwyllt ffynnu. Yn y DU mae hyn yn berthnasol i bob math o dir boed yn dir ffermio, rhostir, coetir neu barcdir. Trwy greu rhagor o ffynonellau bwyd rydym yn creu rhagor o amrywiaeth bywyd. Rhaid i briddoedd gael gweddillion dail a phlanhigion marw i fwydo nifer enfawr o chwilod, pryfed genwair a micro-organebau.  Mae angen yr un  defnydd marw ar gyrff o ddŵr hefyd - ond rhaid iddynt fod yn rhydd o lygredd hefyd er mwyn i anifeiliaid a phlanhigion dŵr ffynnu. Mae angen neithdar o flodau ar lawer o bryfed ac nid yn unig pili-palod - ond gwenyn, clêr a gwyfynod hefyd er mwyn bwydo. ER bod llawer o adar yn bwydo ar bryfed mae angen hadau a ffrwythau arnynt ac ar famolion hefyd.

Rydym wedi llunio ein gweledigaeth ar gyfer Ffynnonau a’r her fawr eleni fydd cael hyd i rywun i stiwardio’r tir – sydd â dealltwriaeth gadarn o fyd amaeth ond hefyd sy’n gallu edrych ar ffordd amrywiol o reoli’r fferm. Gadewch i ni weld beth sydd i ddod.

Joe – Rheolwr Cefn Gwlad – Y Bannau Brycheiniog a Sir Fynwy

Os ydych wedi cael eich ysbrydoli gan yr hyn sydd gennym ar y gweill i helpu natur i ffynnu ar Fferm Ffynnonau, dewch yn ôl ar gyfer ein blog nesaf gan y Ceidwad Abbi, a fydd yn rhannu ei huchafbwyntiau natur ac yn monitro pili-palod ar ein safleoedd.