Mai 2019 - Natur ym mhobman yn yr Ysgyryd

Gweld Pili-pala Brith y Coed yn ystod arolwg yn yr Ysgyryd ger y Fenni

Mae arolygon bywyd gwyllt yn rhan sylweddol o’r gwaith a wnawn i fonitro a gofalu am ein safleoedd. Mae pili-palod yn gweithredu fel dangosyddion gwych, gan eu bod yn sensitif i newidiadau amgylcheddol. Trwy fonitro ein safleoedd, mae hyn yn rhoi modd i ni greu cynefinoedd amrywiol er mwyn i natur ffynnu.

Llond y lle o bili-palod

Y tymor hwn dechreuais i’r arolwg pili-palod wythnosol yng nghoetir yr Ysgyryd fel rhan o Gynllun Monitro Pili-palod y du. Dyma drydedd flwyddyn yr arolwg, ac rydym wedi cael dechrau gwych diolch i’r tywydd cynnes, heulog, a llond gwlad o beunod. Yn ogystal, cofnodon ni ein brwmstan cyntaf erioed ar y safle. Rwy’n cynnal yr arolygon hyn gyda chymorth y Ceidwad Gwirfoddoli Tarnya, sydd wedi tynnu lluniau gwych eleni o bili-palod oedd yn ddigon caredig i aros yn llonydd iddi.

Llyffaint y Gwair Coch a Du
Llyffaint y gwair coch a du yn yr Ysgyryd ger y Fenni
Llyffaint y Gwair Coch a Du

Tretio’r synhwyrau

Mae ein gwaith arolygu hefyd yn rhoi cyfle i ni nodi bywyd gwyllt arall rydym yn ei weld a’i glywed. Hyd yn hyn, bob wythnos, rydym yn cerdded y llwybrau lle mae’r gog, y bwncath a’r gnocell wedi cael eu clywed. Mae’r teithiau bob amser yn fyw gyda bywyd gwyllt fel gwenyn, lindys a gwyfynod a llu o drychfilod gan gynnwys tarianbryfed, y fuwch goch gota a chwilod. Mae yna rywbeth newydd bob amser ac yr wythnos hon cawsom ein hamgylchynu gan y llyffaint y gwair coch a du hyn.

Gwaith arolygu a’r newidiadau tymhorol

Er ein bod yn chwilio yn bennaf am bili-palod, mae’r arolygon hyn yn rhoi cyfle i ni weld y newidiadau tymhorol i’n lleoedd arbennig. Ym mis Mawrth roedd clychau’r gog yn blodeuo ar draws yr Ysgyryd, a gwelwyd llain drawiadol ohonynt ar hyd ochr orllewinol y bryn. Roedd hefyd ddarnau o arlleg gwyllt persawrus. Erbyn hyn mae’r blodyn taranau, y farddanhadlen felen a’r corn glas yn cymryd drosodd yn y coetir, ond yn yr awyr agored ar lethrau’r Ysgyryd mae’r rhedyn yn tyfu’n dalach bob dydd.

Clychau’r Gog yn yr Ysgyryd ger y Fenni
Llain o glychau’r gog gyda golygfeydd o Ben-y-fâl yn y pellter
Clychau’r Gog yn yr Ysgyryd ger y Fenni

Yn ystod misoedd y gaeaf, tynnodd ceidwaid y coetir ddarn arall o’r coetir allan, gan adael i fwy o oleuni gyrraedd y llawr. Bydd hyn yn annog amrywiaeth ehangach o blanhigion daear a fydd, gobeithio, yn darparu mwy o ffynonellau bwyd i bili-palod a phryfed eraill.

Mae cynnal yr arolwg bob blwyddyn yn golygu y byddwn yn gallu olrhain newidiadau ac rwy’n edrych ymlaen at edrych yn ôl ar ein cofnodion i weld sut mae’r cynefin yn datblygu.

Yn ogystal â’r tasgau pob dydd a wneir gan y tîm o geidwaid, weithiau rydym yn ymwneud â phrosiectau mwy fel Cynllun Rheoli Cynaliadwy (SMS) Mawndiroedd Cymru. I gael rhagor o wybodaeth, dewch yn ôl ar gyfer ein blog nesaf gan ein Swyddog Prosiect Mawndiroedd Cymru SMS (De), a fydd yn rhoi cipolwg ar yr hyn y mae’r prosiect yn ei wneud i helpu i ddod â mawndiroedd Cymru i reolaeth gynaliadwy erbyn 2020.