Dewch i gwrdd â bywyd gwyllt Stagbwll

Dyfrgwn yn nofio yn Llynnoedd Lili Bosherston

Byddwch yn barod gyda’ch binocwlars! Mae Stagbwll yn llawn bywyd gwyllt drwy’r flwyddyn. Chwiliwch am ddyfrgwn yn y llynnoedd, yr ystlumod yn bwydo yn y coetir a gloÿnnod byw yn hedfan o gylch y stad.

Mae Stagbwll yn lle ardderchog ar gyfer gwylio bywyd gwyllt – fe welwch chi bob math o anifeiliaid wrth grwydro’r ystâd.

Dyfrgwn

Mae Llynnoedd Bosherston yn cael eu cyflenwi gan ddŵr o ffynhonnau ac maen nhw’n gartref i blanhigion dŵr croyw prin. Mae yma boblogaeth iach o ddyfrgwn hefyd. Maen nhw’n bwydo ar y llyswennod, penhwyaid, draenogiaid dŵr, rhufelliaid a sgretenod sy’n byw yn y llyn. Y dyfrgwn yw gwir sêr Stagbwll ac maen nhw’n hawlio lle arbennig yng nghalonnau’r staff, y gwirfoddolwyr a’r ymwelwyr fel ei gilydd.

Ystlumod

Mae Stagbwll yn gartref i’r gytref fwyaf o ystlumod pedol mwyaf yng Nghymru. Yn wir, dyma un o’r poblogaethau mwyaf o’i fath yng ngwledydd Prydain. Mae’r ystlum pedol mwyaf yn un o 12 rhywogaeth o ystlumod sy’n byw yma -  yn cysgu, magu a gaeafgysgu yn rhai o’r hen adeiladau a’r coed niferus sy’n britho’r ystâd.

Adar

Mae tirwedd amrywiol y stad yn ei golygu ei bod yn ddelfrydol ar gyfer ein ffrindiau bach pluog. Yn y coetir fe welwch chi adar fel y dryw, y siff-saff a’r dryw eurben, ynghyd â bwncathod, tylluanod brych a’r gwalch glas.

Mae Llynnoedd Bosherston yn croesawu adar y dŵr yn ystod y gaeaf ; dyma’r adeg y gwelwch chi rywogaethau fels yr hwyaden ddanheddog a’r hwyaden lwyd. Ymhlith y radar sy’n nythu yma mae’r crëyr glas, gwyach fach a’r iâr ddŵr.

Wrth ichi agosáu at yr arfordir, mae’n bosib y cewch chi gip ar y frân goesgoch – mae dau neu dri phâr yn nythu yma mewn ogofâu a holltau yn y clogwyni. Mae’n ddigon posib y byddwch chi’n eu clywed nhw cyn eu gweld, gyda’u galwad “ci-aw” unigryw.

Yn yr haf, maen nhw’n aml i’w gweld mewn parau neu grwpiau teuluol. Yn y gaeaf, efallai y byddwch yn ddigon ffodus i weld haid ohonyn nhw. Maen nhw’n bwydo’n bennaf ar bryfetach a lindys ac maen nhw’n dod o hyd i’r rhain wrth brocio yn y pridd, neu mewn tail gwartheg, gyda’u pigau coch, crwm.

Ieir bach yr haf neu Löynnod byw

Mae o leiaf 30 rhywogaeth i’w cael ar stad Stagbwll. Mae llawer ohonyn nhw’n dibynnu ar laswelltir sydd wedi’i bori’n fyrr ac sy’n llawn blodau gwyllt arfordirol. Un o’r glöynnod byw sy’n gysylltiedig â’’r cynefin hwn yw’r  glesyn serennog. Mae’r glesyn cyffredin hefyd i’w weld yn fflitian o amgylch yr ystâd.

Unwaith y bydd y llystyfiant yn tyfu’n rhy dal neu os bydd llwyni prysgwydd yn dechrau tyfu, byddwn yn dechrau colli rhai o’n glöynnod. Mae hi’n bwysig iawn, felly, ein bod ni’n cadw’r glaswelltir yn agored gyda chymorth anifeiliaid pori. Ry’n ni’n dod â defaid (yn y gaeaf y unig, gan eu bod yn bwyta blodau), gwartheg a merlod mynydd Cymreig i’n helpu ni i reoli’r cynefin arfordirol hwn.