Arddangosfa In Trust yn Nhŷ Tredegar

Yr Orendy yn Nhŷ Tredegar

Mae arddangosfa'r ffotograffydd Lithwanaidd Arturas Valiauga, In Trust: Ail-fframio Straeon Cymru, yn rhoi cipolwg unigryw i ni ar bedwar o eiddo blaenllaw'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru a'r bobl sy'n gofalu amdanynt heddiw.

Ym mis Gorffennaf 2014, ymwelodd y ffotograffydd Lithwanaidd Arturas Valiauga â phedwar o eiddo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol fel rhan o'i breswylfa European Prospects gyda Ffotogallery, yr asiantaeth datblygu ffotograffiaeth genedlaethol yng Nghymru.

Yng Ngerddi Dyffryn, Tŷ Tredegar, Plas Newydd a Chastell Penrhyn, gwelodd wynebau preifat a chyhoeddus y lleoedd hanesyddol hyn a'r gwŷr a'r gwragedd sy'n rhan o'r gymuned sy'n gofalu amdanynt heddiw.

Edrychodd Valiauga ar bob agwedd ar y pedwar eiddo - y tu ôl i'r llenni ac ar ôl iddynt gau. Mae ei luniau'n dangos eiliad mewn amser ym mywydau'r lleoliadau hyn, sydd wedi goroesi'n hirach o lawer na'r sawl a'u hadeiladodd. Mae ei ffotograffau tawel ond trawiadol yn dathlu ymrwymiad y bobl sy'n 'gwasanaethu' y tai hyn ac yn rhoi cipolwg unigryw i ni arnynt.

Dywedodd Arturas Valiauga: "Mae diwedd i bob stori, ond mae diwedd un stori yn ddechrau un arall. Ac, yn dibynnu ar yr adroddwr neu'r rheolau, mae manylion 'diangen' yn aml yn cael eu gadael allan ac amgylchiadau dilornus yn cael eu hanwybyddu. Melys yw pob anwybod, yn ôl rhai. Fodd bynnag, manylion bach bywyd bob dydd yw'r rhai mwyaf diddorol fel arfer. Maent yn gadael i'r gwrandawr deimlo'n rhan bersonol o'r stori honno.

'Mae plastai a chestyll yn goroesi'n hirach o lawer na'r sawl a'u hadeiladodd. Mae'r trysorau sydd ynddynt wedi bod yn dyst tawel i hanes a hunaniaeth y wlad. Yn yr Ewrop fyd-eang fodern, mae plastai a arferai symboleiddio grym gwleidyddol ac economaidd wedi colli eu prif swyddogaeth - sef i gadw eich eiddo chi ar wahân i eiddo dieithriaid, neu wahanu'r preifat a'r cyhoeddus. Am amser hir, roeddent yn ganolfannau preifat ar gyfer yr elît. '

'Heddiw, mewn system ddemocrataidd, mae plastai'n aml yn dod yn faich ariannol ar y sawl sy’n eu hetifeddu. Mae cestyll a phalasau fel symbolau o gymdeithas fonheddig yn cael eu troi'n fannau cyhoeddus sy'n cael eu cadw ar gyfer y genedl, lle mae hen, hen hanes a straeon preifat yn dod yn rhan o falchder a hunaniaeth genedlaethol. Maent hefyd yn fynegiant o orfoledd y gorffennol a chyfoeth ac urddas personol.' 

Mae angen gwaith caled a ffyddlondeb o ddydd i ddydd i gynnal plastai a chestyll. Mae hanes yn cael ei ailgylchu gan eu staff, eu gwirfoddolwyr a'u hymwelwyr. Ac artistiaid hefyd... Felly, mae hanes yn dod yn stori.' 

Bydd In Trust: Ail-fframio Straeon Cymru ar agor i'r cyhoedd bob dydd rhwng 10.30am a 4pm yn yr Orendy tan ddiwedd y tymor.

‘Entrance to the Hall’ gan y ffotograffydd Lithwanaidd Arturas Valiauga
Un o’r ffotograffau o’r arddangosfa In Trust