Dewch i ddarganfod rhostir prin Pen Llŷn

Mae rhostir arfordirol yn gynefin pwysig i blanhigion ac anifeiliaid prin, yn cynnwys rhosyn y graig smotiog a’r frân goesgoch.

Beth yw rhostir?

Tirwedd agored yw rhostir, gyda llawer o lwyni bychain fel grug ac eithin fel rheol. Mae sawl math gwahanol o rostir i’w gael. Y Deyrnas Gyfunol sydd â’r nifer fwyaf o rostiroedd yng Ngorllewin Ewrop a’r byd.

Mae glaswelltiroedd a rhostiroedd yn cyfrannu’n sylweddol at dirwedd arbennig Pen Llŷn. Collwyd llawer o’r rostiroedd ar Benrhyn Llŷn yn ystod y ganrif ddiwethaf.

Penarfynydd

Mae Llwybr Arfordir Cymru yn rhedeg drwy’r safle yma, gan roi cyfle i bawb fwynhau cynefin arbennig a golygfeydd arfordirol godidog Gorllewin Llŷn.

Mae’r gymysgedd hyfryd o laswelltir, rhostir a chynefin arfordirol ym Mhenarfynydd yn cynnig amrywiaeth anhygoel i fywyd gwyllt, yn cynnwys y cedowydd suddlon prin sydd i’w weld yn glynu at silffoedd creigiog agored.

Y Frân Goesgoch

Mae Penarfynydd yn bwysig ar gyfer brain coesgoch ac mae dau bâr yn magu yn yr ogofeydd arfordirol. Yn yr hydref a’r gaeaf, ar ôl i’r brain coesgoch orffen magu, mae ambell braidd o ddefaid yn dod i bori ar y safle gan fod brain coesgoch yn gorfod cael llystyfiant byr iawn er mwyn bwydo.

Lle arbennig iawn

Mae’r cynefin yma yn bwysig yn rhyngwladol. Mae’r safle yn Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) ac yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA).

Mae rhai o’r rhywogaethau sy’n byw yn yr ardaloedd yma yn arbennig iawn, ac ambell un yn hynod o brin. Gallai rhai ohonyn nhw fod mewn peryg o ddiflannu’n llwyr pen na bai cynefinoedd fel hyn ar gael iddyn nhw.

Fferm Penarfynydd

Un o’n ffermydd dan denantiaeth yw Penarfynydd. Mae’r fferm rhyw 4km i’r gorllewin o Aberdaron, ger pentref Rhiw.

Roedd y rhostir mewn cyflwr gwael ugain mlynedd yn ôl, wedi blynyddoedd o bori defaid dwys. Erbyn heddiw, mae mewn cyflwr da gydag amrywiaeth o stoc yn ei bori, yn cynnwys gwartheg, ceffylau a math arbennig o ddefaid.

Pwysigrwydd perthynas dda

Dros y ddegawd ddiwethaf mae perthynas weithio dda wedi datblygu rhwng y ffermwr a’r mudiadau sy’n ceisio gwarchod bywyd gwyllt arbennig yr ardal. Mae hyn wedi talu ar ei ganfed a bellach mae’r rhostir ym Mhenarfynydd mewn cyflwr da.