Gwaith addasu’r arfordir yng Nghwm Ivy

Prosiect
Cwm Ivy marsh at high tide

Darn bach o dir ar arfordir gogleddol Penrhyn Gŵyr yw Cwm Ivy.  Cafodd y tir ei adennill o’r môr nol yn yr 17eg ganrif er mwyn ei ddefnyddio fel tir amaethyddol. Roedd wal fôr yn ei amddiffyn, ac fe gafodd hon ei chodi’n uwch a’i chryfhau dros y blynyddoedd.  Erbyn hyn, ar ôl bron i 400 mlynedd fel tir amaethyddol, mae’r dirwedd yn newid a’r môr yn ail-feddiannu’r gornel fach hon o fro Gŵyr.

Mae’n ddegawd ers i ni ryddhau ein hadroddiad ‘Glannau Ansefydlog’ a oedd yn rhannu un neges glir ... fel cenedl, ‘dyw hi ddim yn bosib i ni barhau i geisio datrys problemau ar hyd y glannau drwy adeiladu.  Mae hyn yn golygu, mewn mannau fel Cwm Ivy, na fyddwn ni bellach yn herio natur drwy geisio dal y llanw’n ôl, ond yn gadael i brosesau naturiol ddigwydd ac yn gweithio gyda nhw.

Torrodd y môr drwy’r wal fôr yng Nghwm Ivy adeg y stormydd yn 2014. Erbyn hyn, mae yna ddarn newydd o forfa heli, llawn bywyd gwyllt, yn datblygu.   Ond nid gwaith hawdd, bob amser, yw gweithio gyda natur.   Rydym yn cydnabod fod y bwlch yn y wal fôr wedi arwain at golli llwybr cerdded cylchol poblogaidd a bod hynny’n rhwystredigaeth i nifer o bobl.  

Edrych i’r dyfodol

Yn hytrach na thrwsio a chynnal a chadw’r wal yn ei chyflwr gwreiddiol, ar ôl iddi gael ei bylchu gan y môr, rydym erbyn hyn yn canolbwyntio ar geisio darganfod ffyrdd eraill o gynnal mynediad a helpu’r ardal i addasu i arfordir sy’n newid.

Yn ffodus, rydym wedi gallu dilyn datblygiad y safle drwy gynnal arolygon bob wythnos ers ychydig cyn y bylchu mawr.  Rydym wedi bod yn cofnodi planhigion, adar, mamaliaid, creaduriaid di-asgwrn-cefn a gwaddodion.  

Sgroliwch i lawr i weld y llinell amser a grëwyd gan ein swyddog prosiect, Corrine Manning, wrth iddi gofnodi rhywogaethau morfa heli yn dychwelyd i Gwm Ivy.

Arolwg llystyfiant
Cynnal arolwg llystyfiant mewn cwadrat yng Nghwm Ivy, Bro Gŵyr
" Mae cyflymder y newid wedi bod yn rhyfeddol. Fe welsom rywogaethau o blanhigion yn y flwyddyn gyntaf ar ôl bylchu’r wal na fydden ni wedi disgwyl eu gweld tan ar ôl rhyw bum mlynedd. "
- Corrine Manning, Swyddog Prosiect Morfa Heli

Cyfarfod bywyd gwyllt Cwm Ivy

Postiadau diweddaraf

28 Sep 17

Ymwelydd arbennig ar y morfa

Am y tro cyntaf erioed, rydyn ni wedi gweld Gwalch yn defnyddio morfa Cwm Ivy. Mae ei bresenoldeb yn arwyddocaol gan fod hyn yn dangos bod y cynefin wedi ei drawsnewid a bod y morfa heli newydd yn gweithio'n iawn ac yn gallu cynnal rhai o'n prif adar ysglyfaethus, fel y Gwalch.

31 Aug 17

'Tanciau arnofio' naturiol

Mae llawer o'r casys sy'n dal hadau planhigion y morfa heli wedi eu haddasu'n rhyfeddol i gael eu symud o gwmpas gan y llanw - mae gan lawer ohonyn nhw 'danciau arnofio' arbennig i'w cadw ar wyneb y dŵr! Mae'r hadau hyn o'r helys unflwydd yn aeddfedu'n gyflym. Cyn hir fyddan nhw'n barod i dorri’n rhydd o'r planhigyn gwreiddiol a chael eu cario i ffwrdd gan y môr i wladychu ardaloedd newydd.

Wedi'i gynllunio ar gyfer byw ar y môr

15 Aug 17

Hafan o heddwch

Mae ehangder agored y morfa yn lle gwych i ddod i ymgolli ym mawredd byd natur.

Munud o dawelwch ar y morfa yng Nghwm Ivy, Gwyr