Gwaith addasu’r arfordir yng Nghwm Ivy

Prosiect
Cwm Ivy marsh at high tide

Darn bach o dir ar arfordir gogleddol Penrhyn Gŵyr yw Cwm Ivy.  Cafodd y tir ei adennill o’r môr nol yn yr 17eg ganrif er mwyn ei ddefnyddio fel tir amaethyddol. Roedd wal fôr yn ei amddiffyn, ac fe gafodd hon ei chodi’n uwch a’i chryfhau dros y blynyddoedd.  Erbyn hyn, ar ôl bron i 400 mlynedd fel tir amaethyddol, mae’r dirwedd yn newid a’r môr yn ail-feddiannu’r gornel fach hon o fro Gŵyr.

Mae’n ddegawd ers i ni ryddhau ein hadroddiad ‘Glannau Ansefydlog’ a oedd yn rhannu un neges glir ... fel cenedl, ‘dyw hi ddim yn bosib i ni barhau i geisio datrys problemau ar hyd y glannau drwy adeiladu.  Mae hyn yn golygu, mewn mannau fel Cwm Ivy, na fyddwn ni bellach yn herio natur drwy geisio dal y llanw’n ôl, ond yn gadael i brosesau naturiol ddigwydd ac yn gweithio gyda nhw.

Torrodd y môr drwy’r wal fôr yng Nghwm Ivy adeg y stormydd yn 2014. Erbyn hyn, mae yna ddarn newydd o forfa heli, llawn bywyd gwyllt, yn datblygu.   Ond nid gwaith hawdd, bob amser, yw gweithio gyda natur.   Rydym yn cydnabod fod y bwlch yn y wal fôr wedi arwain at golli llwybr cerdded cylchol poblogaidd a bod hynny’n rhwystredigaeth i nifer o bobl.  

Edrych i’r dyfodol

Yn hytrach na thrwsio a chynnal a chadw’r wal yn ei chyflwr gwreiddiol, ar ôl iddi gael ei bylchu gan y môr, rydym erbyn hyn yn canolbwyntio ar geisio darganfod ffyrdd eraill o gynnal mynediad a helpu’r ardal i addasu i arfordir sy’n newid.

Yn ffodus, rydym wedi gallu dilyn datblygiad y safle drwy gynnal arolygon bob wythnos ers ychydig cyn y bylchu mawr.  Rydym wedi bod yn cofnodi planhigion, adar, mamaliaid, creaduriaid di-asgwrn-cefn a gwaddodion.  

Sgroliwch i lawr i weld y llinell amser a grëwyd gan ein swyddog prosiect, Corrine Manning, wrth iddi gofnodi rhywogaethau morfa heli yn dychwelyd i Gwm Ivy.

Arolwg llystyfiant
Cynnal arolwg llystyfiant mewn cwadrat yng Nghwm Ivy, Bro Gŵyr
Arolwg llystyfiant
" Mae cyflymder y newid wedi bod yn rhyfeddol. Fe welsom rywogaethau o blanhigion yn y flwyddyn gyntaf ar ôl bylchu’r wal na fydden ni wedi disgwyl eu gweld tan ar ôl rhyw bum mlynedd. "
- Corrine Manning, Swyddog Prosiect Morfa Heli

Cyfarfod bywyd gwyllt Cwm Ivy

Postiadau diweddaraf

14 Dec 17

Planhigion y morfa heli ym mhobman

Mae'r planhigion hyn, sydd wedi addasu'n arbennig i allu dioddef halen, i'w gweld ym mhob twll a chornel yng Nghwm Ivy - dyma Glustog Fair yn tyfu ar goeden..!

Mae planhigion y morfa heli'n tyfu ym mhobman - hyd yn oed ar goed ym Morfa Cwm Ivy, Gŵyr

07 Nov 17

Merlod cadwriaethol y Morfa

Dyma aelodau diweddaraf ein tîm cadwraeth ar benrhyn Gŵyr - mae'r merlod mynydd Cymreig hyn wedi addasu'n berffaith er mwyn gallu byw ar y morfa. Maen nhw'n gwneud gwaith hanfodol ar ein cyfer ni, drwy gadw'r cynefin hwn ar ei orau, ar gyfer byd natur.

Merlod, yn pori er lles cadwraeth ar forfa Cwm Ivy, Gŵyr

18 Oct 17

Y wawr yng Nghwm Ivy

Mae'n werth chweil codi gyda'r ehedydd i weld y dydd yn gwawrio dros forfa Cwm Ivy - dyna brydferth yw'r llun yma, dynnwyd o un o'r cuddfannau gwylio adar.

Y wawr yng Nghwm Ivy, Gŵyr