Gwaith addasu’r arfordir yng Nghwm Ivy

Prosiect
Cwm Ivy marsh at high tide

Croeso i safle cynllun adfer morfa heli Cwm Ivy

Cafodd morfa Cwm Ivy, ar arfordir gogleddol Penrhyn Gŵyr, ei hawlio o’r môr fel tir amaethyddol yn y 17eg ganrif. Amddiffynnwyd y tir gan forglawdd a dyfodd yn ei faint a'i gryfder dros y blynyddoedd. Yn 2014 rhwygodd y morglawdd a daeth y môr yn ôl i feddiannu'r tir, gan drawsnewid Cwm Ivy o fod yn forfa o ddŵr croyw i fod yn forfa heli.

Yn yr erthygl hon rydyn ni am eich diweddaru chi am y newidiadau i Gwm Ivy. Os edrychwch nôl dros yr erthyglau gallwch weld y trawsnewidiad o'r dyddiau cynnar pan dorrwyd y morglawdd i gynefin sy'n ffynnu erbyn heddiw.

Trawsnewid cynefin Cwm Ivy

Dechreuodd y trawsnewidiad yn 2014 pan chwalodd y morglawdd a llifodd y môr nôl dros gors Cwm Ivy am y tro cyntaf ers cannoedd o flynyddoedd. 

Yn y dyddiau cynnar, edrychai'r lle fel môr o fwd, wrth i un cynefin ymateb i'r llifeiriant o ddŵr môr a dechrau newid i gynefin newydd sbon.

Roedden ni'n hyderus byddai'r dŵr hallt a'r mwd oedd yn dod drwy'r bwlch yn y clawdd yn cario hadau pob math o blanhigion sy'n gallu byw gyda dŵr môr, ac y byddai Cwm Ivy yn troi yn ôl at ei gwreiddiau fel morfa heli.

Mae wedi bod yn syndod mawr i ni weld hyn yn digwydd mor sydyn, o fewn byr amser. Rydyn ni wedi symud o'r camau cyntaf petrusgar hynny, at gynefin sy'n ffynnu ac sy'n ferw o fywyd gwyllt. 

Fideo

Tair blynedd ers torri'r morglawdd

Ymhen dim ond tair blynedd mae Cwm Ivy wedi'i thrawsnewid. Erbyn gaeaf 2017 roedd gan Gwm Ivy forfa heli go iawn. Gwyliwch y fideo i glywed am y trawsnewidiad a'r cynefinoedd sydd wedi'u hennill yng Nghwm Ivy.

 

Cadw llygad ar y newid

Ers i'r morglawdd dorri, rydyn ni wedi bod yn cadw llygad yn rheolaidd ar y planhigion, adar, mamaliaid, anifeiliaid di-asgwrn-cefn a chyfansoddiad y gwaddod. Mae'r gwaith monitro wedi ein helpu i ddeall sut roedd cynefin Cwm Ivy yn cael ei drawsnewid.

" Mae cyflymder y newid wedi bod yn rhyfeddol. Fe welsom rywogaethau o blanhigion yn y flwyddyn gyntaf ar ôl bylchu’r wal na fydden ni wedi disgwyl eu gweld tan ar ôl rhyw bum mlynedd. "
- Corrinne Benbow, Swyddog Prosiect Morfa Heli

Drwy ein gwaith monitro rydyn ni wedi gallu cadw llygad barcud ar y ffordd mae'r cynefin wedi newid, gan gymharu'r cofnodion o'r cyfnod cyn ac wedi chwalu'r clawdd.

Mae monitro manwl yn ein galluogi ni i ddeall y cymhlethdodau sy'n gysylltiedig ag ecosystem newydd sy'n datblygu, a'u cymharu gyda safleoedd eraill tebyg lle mae'r arfordir yn cael ei ailffurfio. Mae hefyd yn ein galluogi ni i rannu ein gwybodaeth gydag eraill - y cyhoedd, ysgolion, gwyddonwyr ac ymchwilwyr, yn ogystal â rheolwyr tir dros y DU. 

Pam ydyn ni'n gadael y môr i mewn?

Mae'r ffaith fod lefel y môr yn codi yn cael effaith mawr ar fannau fel Cwm Ivy. Roedd gan ein hadroddiad Glannau Ansefydlog un neges glir... fel cenedl, allwn ni ddim bellach adeiladu amddiffynfeydd er mwyn datrys problemau ar ein harfordir. Oherwydd hyn, yng Ngwm Ivy doedden ni ddim am geisio brwydro yn erbyn natur a dal y llanw yn ôl, ond yn hytrach, gadael i natur redeg ei chwrs.

Postiadau diweddaraf

03 Jul 18

Llond lle o chwilod y llaid

Mae'r twmpathau rhyfedd hyn i'w gweld dros bob darn o fwd ar y morfa. Chwilod bach y llaid sy'n eu gwneud nhw... mae'n rhaid bod miloedd ohonyn nhw, o weld gymaint o bentyrrau sydd yn y mwd...Rheswm arall pam fod Cwm Ivy'n denu cymaint o adar i fwydo yma!

Miloedd o dwmpathau chwilod y llaid yng Nghwm Ivy, Gŵyr

18 Jun 18

Gwybed chwyddi

Mae'r pecynnau bach rhyfedd hyn wedi bod yn ymddangos dros blanhigion llysiau'r neidr sy'n tyfu ar gyrion y morfa - a'r gwybedyn chwyddi (Wachtliella persicariae) sy'n gyfrifol. Mae pob chwydd yn cynnwys nifer o larfâu sydd yn datblygu tu mewn yn eu cocŵn. Mae'r chwydd llachar lliw pinc-goch yn haws o lawer i'w weld na'r gwybed!

Pecynnau rhyfedd y gwybed dros y morfa, Cwm Ivy, Gŵyr

09 May 18

Morfa sy'n blodeuo

Mae'r merlod mynydd Cymreig yn gwneud gwaith gwych yn pori ar y morfa yng Nghwm Ivy. Mae'n nhw'n cadw'r tyfiant o brysgwydd a gwair Spartina o dan reolaeth gan adael i flodau'r cynefin hwn i flodeuo.

Merlod y morfa'n rheoli'r planhigion ymledol, Cwm Ivy, Gŵyr