Adar yng Nghemlyn, Ynys Môn

Môr-wennol y Gogledd gyda chyw bach fflyffiog

Wrth fynd am dro ar hyd arfordir creigiog, hardd gogledd Môn, cewch gyfle i weld nifer o adar trawiadol ac anghyffredin. Mae Cemlyn, sy’n enwog am amrywiaeth yr adar a welir yno, yn cael ei reoli a’i fonitro fel gwarchodfa natur ac fe gaiff y morlyn ei reoli gan Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru.

Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Mae’r enw Cemlyn yn adlewyrchu ffurf anghyffredin y morlyn naturiol, wedi’i wahanu wrth y môr gan gefnen o raean bras a elwir yn Esgair Cemlyn.  Mae’r enw Cemlyn, sef llyn cam, yn disgrifio siâp y morlyn.  Yn y gorffennol, bu llawer o longddrylliadau ar hyd arfordir creigiog yr ardal ond erbyn hyn mae’n rhan o Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol sy'n rhedeg o gwmpas glannau Môn.  Mae llawer o’r arfordir yn ardal Cemlyn yn Warchodfa Natur Genedlaethol ac yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig hefyd. 

Adar dŵr y gaeaf 

Mae adar hirgoes ac adar dŵr i’w gweld ger y morlyn trwy gydol y flwyddyn. Fodd bynnag, cânt eu denu i’r ardal yn ystod misoedd oer y gaeaf yn arbennig.  Ymhlith yr ardal a welwyd ym misoedd Tachwedd a Rhagfyr mae’r Bioden Fôr, y Gylfinir a’r Hwyaden Frongoch. 

Mor braf gweld môr-wenoliaid yn ôl

Un o uchafbwyntiau'r flwyddyn yw gweld y môr-wenoliaid yn dychwelyd rhwng misoedd Mai a Gorffennaf.  Mae nythfeydd o Fôr-wenoliaid Pigddu, Môr-wenoliaid y Gogledd a Môr-wenoliaid Cyffredin i’w gweld yn yr ardal a chafwyd ambell gip ar y Fôr-wennol Wridog, sy’n fwy prin, yma hefyd. 

Yng Nghemlyn y mae’r nythfa fwyaf ond dwy o fôr-wenoliaid yn y Deyrnas Unedig, gyda rhyw 1,500 o barau wedi’u cyfrif yn y blynyddoedd diwethaf.

Mynd â’r ci am dro yng Nghemlyn

Mae Cemlyn yn ardal wych i fynd am dro â'r ci, ddim ond i chi fod yn ofalus. Cewch ddewis o blith nifer o wahanol lwybrau i'w dilyn pan fyddwch am fwynhau'r awyr iach. 

Gan fod cynifer o adar yn yr ardal, gofynnwn i chi gadw’ch cŵn ar dennyn byr bob amser.  Gofynnwn hefyd i chi godi baw’ch cŵn.  Mae hyn yn eithriadol o bwysig trwy gydol y flwyddyn, ond yn enwedig yn ystod y tymor nythu.  

Gall y môr ddod i mewn dros y maes parcio ym mhen gorllewinol Bae Cemlyn ar benllanw.  Gwnewch yn siŵr o amserau’r llanw cyn dod.