Y gerddi yn Nyffryn

Uchafbwyntiau’r hydref

Mae Gerddi Dyffryn yn hynod drawiadol yn yr hydref. Yn dilyn haf toreithiog, mae’r Ardd Goed yn trawsnewid yn enfys gyfoethog o liwiau cynnes. Mae’r masarn ar eu gorau yr adeg hon o’r flwyddyn, yn brolio eu lliw aur cochlyd. Dilynwch eich trwyn a darganfod arogl afalau taffi’r coed Katsura wrth i’w dail gwympo a dechrau pydru.

Trwy gydol tro’r tymhorau, mae’r Gardd-Ystafelloedd yn parhau’n llawn gweadau a lliw, ac o ddiwedd yr haf tan y rhew cyntaf gallwch weld ein Dahlias a’n Lilis Sinsir trawiadol yn yr Ardd Egsotig.

Mae ’na hefyd arddangosfa gowrdiau (neu bompiynau) unigryw a hudolus yn y Tŷ Gwydr – peidiwch â’i cholli ar ymweliad hydrefol â Gerddi Dyffryn.

Mae capiau cwyr yn dechrau ymddangos yn nhywydd llaith ond mwynach misoedd yr hydref. Rydym yn cynnal arolygon capiau cwyr rheolaidd, ac mae ’na enghreifftiau hyfryd o gapiau cwyr prin a lliwgar i’w gweld ar draws y gerddi. Mae’n werth chweil dod i Erddi Dyffryn ar helfa capiau cwyr.

Mae llawer o adar mudol yn galw yng Ngerddi Dyffryn yn yr hydref i gael maeth ar eu ffordd i hinsoddau cynhesach am y gaeaf – mae ’na Frychod y Coed, Socanod Eira ac ambell Gynffon Sidan. Rydym hefyd yn tyfu planhigion porthi hwyr fel ffynonellau neithdar i Famwenyn (neu Freninesau) fel y gallan nhw hefyd fwynhau maeth cyn eu cyfnod o aeafgysgu.

Teithiau’r Hydref

Bob tymor mae gennym lwybr cerdded am ddim, i’w gwblhau ar eich liwt eich hun, sy’n dangos mannau prydferth y tymor yng Ngerddi Dyffryn. Casglwch fap Llwybr yr Hydref o’r Ganolfan Groeso wrth gyrraedd – bydd yn eich tywys o gwmpas y gerddi gan dynnu sylw at yr ardaloedd sy’n edrych orau yn ystod yr adeg arbennig hon.

Wrth i’r hydref fynd yn ei flaen, bydd yr hyn a welwch ar eich taith yn newid yn dibynnu ar y tywydd a’r adeg o’r tymor – cadwch daflen y llwybr a dewch yn ôl eto drwy gydol yr hydref i weld sut mae’r gerddi’n newid wrth i’r flwyddyn ddechrau dirwyn i ben.

Bydd y labeli planhigion bach sy'n dangos eich bod wedi cyrraedd man sydd wedi'i farcio ar y map yn rhoi gwybodaeth i chi am y casgliad planhigion yng Ngerddi Dyffryn. Bydd Llwybr yr Hydref eleni fel cerdded o amgylch amgueddfa awyr agored, gyda chasgliad byw hardd, gydag enwau’r rhywogaethau wedi’u nodi ynghyd â ffeithiau am pam mae pob planhigyn yn arbennig.

Hydref yn y Goedardd

Y Goedardd yw un o'r lleoedd gorau yng Ngerddi Dyffryn i brofi lliwiau'r hydref yn newid. Mae coed aeddfed o bedwar ban y byd yn llenwi'r rhan hon o'r ardd gyda haenau o ruddgoch, oren tywyll, copr ac aur.

Gyda choed wedi'u plannu ar wahanol gyfnodau yn hanes Dyffryn, nid yw arddangosfa'r hydref i gyd yn cyrraedd ar unwaith. Mae gwahanol goed ar eu gorau ar wahanol adegau gan arddangos y lliwiau drwy gydol y tymor. Dewch draw ar ddechrau'r hydref, ac yna yn nes ymlaen yn y tymor i weld sut mae'r Goedardd wedi newid.

Cadwch lygad am y Masarn Rhisgl Papur (Acer griseum)

Mae gan y Masarn Rhisgl Papur (Acer griseum) gysylltiad hir â Gerddi Dyffryn. Plannodd Reginald Cory goeden wreiddiol a dyfwyd o hedyn a gasglwyd yn Tsieina gan y casglwr planhigion Ernest Henry Wilson ym 1901. Er i ffwng mêl ladd y goeden honno rai blynyddoedd yn ôl, erys ei stori fel rhan o hanes cyfoethog casglu planhigion Dyffryn.

Heddiw, gallwch barhau i ddod o hyd i sawl masarnen rhisgl papur o amgylch yr ardd. Cadwch lygad am rai o'r goreuon ar Lawnt y Gogledd o flaen y tŷ, lle mae eu rhisgl lliw sinamon, cynnes yn rhisglo mewn haenau cain, gan ychwanegu lliw a gwead drwy'r hydref ac i'r gaeaf.

Casgliad gyda gwreiddiau o bedwar ban y byd

Cynorthwyodd angerdd Reginald Cory dros arddwriaeth i lywio'r Goedardd i'r casgliad a welwn heddiw. Yn gasglwr ac arbrofwr planhigion brwd, bu hefyd yn cefnogi alldeithiau casglu planhigion, gan ddod â hadau a phlanhigion a gasglwyd o bob cwr o'r byd yn ôl gydag ef.

Parhaodd yr ysbryd hwnnw o gasglu ar ôl marwolaeth Cory, gyda mwy o goed prin yn cael eu plannu mewn degawdau diweddarach. Heddiw, mae'r Goedardd yn dwyn ynghyd enghreifftiau hanesyddol, plannu diweddarach a Choed Campus sy'n cael eu cydnabod am eu maint eithriadol.

Dewch yn ôl yn y gaeaf

Wrth i'r hydref ildio i'r gaeaf, mae cysgodion y coed yn edrych yn ddramatig yn erbyn yr awyr aeafol, tra bod eirlysiau a chrocysau yn dod ag ychydig o liw newydd i'r ardd isod.

Gafaelwch mewn map Crwydr Gaeafol o'r Ganolfan Groeso a chrwydro Gerddi Dyffryn wrth i'r tymor newid.