Harbwr Porth Clais

Edrych lawr dros Harbwr Porth Clais o’r clogwyni uwchben.

Harbwr bach pert ar bwynt de-orllewinol Penrhyn Dewi yw Porth Clais. ‘Slawer dydd fe fu’n borthladd masnachu, yn ferw o ddiwydiant; nawr mae’n fan poblogaidd i gaiacio a hwylio llongau bach, ac am ei lwybrau arfordirol gogoneddus.

Adeiladwyd yr harbwr ei hun yn y 12ed ganrif i wasanaethu dinas Tyddewi, a daeth yn borthladd prysur, gyda llongau yn mewnforio ac allforio nwyddau i gymunedau’r arfordir. Roedd pren, grawn, calchfaen a glo ymhlith y nwyddau a fasnachwyd, y ddau olaf ar gyfer yr odynnau a’r gweithfeydd nwy gerllaw.
 
Gallwch weld yr odynnau calch o bobtu’r harbwr o hyd, ond unig ôl y gweithfeydd nwy nawr yw’r hen stafell bwmpio sy’n gartref i’n ciosg lluniaeth.
 

Llwybrau’r arfordir, dringo, dala crancod a caiacio

Ar ôl darganfod hanes diwydiannol Porth Clais, gwnewch y mwyaf o’i leoliad ar lan y môr. Gwisgwch eich ʼsgidie cerdded a mwynhewch ein llwybr cylch o gwmpas Penrhyn Treginnis, neu ymlwybrwch yn braf ar hyd glan y don.
 
Bydd y plantos wrth eu bodd yn ymuno yn ein sesiynau dala crancod ar wal yr harbwr – mae rhain yn digwydd drwy gydol gwyliau’r haf. Neu, anelwch am y môr ac ewch i gaiacio gyda un o’r trefnwyr gweithgareddau lleol.
 
Mae’r slabiau creigiog i’r dwyrain o geg yr harbwr yn wych hefyd ar gyfer grwpiau dringo a menter awyr agored.
 

Pethau na wyddech chi efallai am Borth Clais

  1. Daeth yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn berchnogion ar yr harbwr a’r tir yn 1940.
  2. Mae maes parcio’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ar safle’r gweithfeydd nwy gynt, a ddymchwelwyd yn niwedd y 1960’au.
  3. Mae cofnod cyntaf o fasnachu o Borth Clais i’w weld mewn cyfrif o waith adeiladu yn 1385 yng Nghadeirlan Tyddewi.
  4. Credir i hen wal yr harbwr gael ei chodi gan y Rhufeiniaid.
  5. Mae’n debyg i galch o Borth Clais gael ei ddefnyddio wrth amaethu, er mwyn niwtraleiddio pridd asidig a chynyddu twf cnydau.