Tryfan

‘Tywyll ac ofnadwy’ neu ‘ysblennydd’? Dewiswch chi! Dyna sut gwnaeth dau ymwelydd ymateb i’r mynydd Cymreig eiconig hwn yn y 19eg ganrif. Heddiw hefyd mae pobl naill ai’n ei ofni neu’n methu aros i ddringo’i lethrau garw i’r copa.

Parchu hoff fynydd Prydain

Dewiswyd Tryfan fel hoff fynydd pobl Prydain gan ddarllenwyr Trail Magazine yn 2014 ac mae’n fynydd sy’n amlygu’r gwahaniaeth rhwng cerdded a mynydda go iawn gan fod rhaid ichi ddefnyddio eich dwylo yn ogystal â’ch traed i gyrraedd y top.

Tryfan
Cerddwyr yn yr eira gyda Tryfan yn y cefndir, Snowdonia

‘Dyw’r geifr gwyllt ddim yn cael unrhyw drafferth i neidio o graig i graig heb boeni dim ac maent yn gwybod cyfrinachau’r mynydd i gyd – maen nhw’n tueddu i ddod lawr i’r tir isel pan mae’r cymylau’n dechrau casglu. Os ydych chi’n mentro i fyny’r llethrau lle mae yna glogfeini mawr wedi syrthio, mae’n werth ichi gymryd sylw o’r creaduriaid yma sydd wedi eu geni i fyw ar y mynydd.

Er bod pawb yn teimlo’n dda ar ôl cyrraedd y copa mewn tywydd braf, mae’r Tîm Achub Mynydd cyfagos yn cael eu galw’n aml i helpu pobl sydd wedi mynd ar goll neu sy’n sownd yn un o geunentydd dirifedi Tryfan.

Arhoswch yn ddiogel – gwnewch yn siŵr eich bod wedi paratoi cyn cychwyn i’r mynyddoedd.

Y cysylltiad gydag Everest

Ar y mynydd hwn y gwnaeth George Mallory ei ddwy ddringfa creigiau gyntaf ym Mhrydain yn 1907.

" [Tryfan] gave several rewarding pitches of exposed climbing with magnificent views and a long drop"
- George Mallory, 1907

Yna aeth ymlaen i geisio dringo Everest am y tro cyntaf yn 1924 ac fe fu farw 245m islaw’r copa gyda ‘Sandy’ Irvine. Mae’r enw ‘Western Cwm’ a roddodd Mallory ar ran o Everest ar daith baratoi yn 1921 yn deillio o’i atgofion o’r cymoedd a’r peirannau niferus a welodd o amgylch Tryfan mae’n siŵr.

Gwnaed cysylltiadau pellach gydag Everest yn y cyfnod cyn y daith lwyddiannus i ben Everest gan mai yma, ymysg creigiau a chlogfeini Tryfan y gwnaeth Syr Edmund Hillary ac aelodau eraill y tîm roi tro ar y cyfarpar ocsigen, ymarfer trefniadau achub a diogelwch a chynllunio llwybrau a strategaethau eu taith. 

Ffeithiau a ffigurau 

O bell mae Tryfan yn edrych fel asgell enfawr o graig lwyd gyda thri phen sy’n gwasgu’r ffordd yn dynn yn erbyn glannau Llyn Ogwen. A dyna darddiad ei enw, ‘Tri faen’ neu dair craig. Ond wrth fynd yn nes fe welwch chi ddau biler ar y copa o’r enw Siôn a Siân neu Adda ac Efa sy’n herio’r rhai mwyaf mentrus i geisio neidio o un o’r llall.
 
Pa bynnag lwybr ddewiswch chi, ac mae yna sawl un, mae’r copa 917.51m o uchder, 2.43m yn uwch nag y credwyd yn wreiddiol. Fe gafodd ei fesur yn ddiweddar gydag offer GPS. Mae hyn yn cadarnhau ei fod yn un o 14 copa uchaf Cymru, h.y. dros 3,000 troedfedd.
" a glorious, challenging, enigmatic mountain whose conquest marks one out as an adventurer!"
- Country Walking Magazine
 

Cyfrannwch

Gyda’ch cefnogaeth chi gallwn drwsio rhai o lwybrau pwysicaf Eryri sydd bellach mewn cyflwr difrifol. A wnewch chi gefnogi’r apêl hon, os gwelwch yn dda, er mwyn gwarchod Eryri – i bawb, am byth