Croesi draw i’r ynysoedd oddi ar Benrhyn Marloes

Golwg o’r awyr o ynys Gateholm

Mae’r ynysoedd trawiadol a chreigiog oddi ar Benrhyn Marloes yn enwog am eu bywyd gwyllt, eu treftadaeth hanesyddol a’u daeareg. Edmygwch eu harddwch o’r tir mawr neu mentrwch dros y môr i gael golwg agosach arnyn nhw.

Martin’s Haven a Pharth Cadwraeth Morol  Sgomer

Martin’s Haven yw harbwr y penrhyn a dyma’r man cychwyn ar gyfer ymweld ag Ynys Sgomer. Yma hefyd mae’r ganolfan ar gyfer rheoli a dehongli Parth Cadwraeth Forol Sgomer – y parth cyntaf o’i fath yng Nghymru.

Ynys Sgomer

Daliwch y cwch o Martin’s Haven i Sgomer er mwyn cwrdd â’r palod – mae tua 21,000 ohonyn nhw ar yr ynys yn ystod misoedd yr haf.

Perchnogion a rheolwyr yr ynys yw Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru, Wildlife Trust of South and West Wales,  Mae eu canolfan leol yn Lockley Lodge, uwchben Martin’s Haven.

Sgogwm

Yn agos at Sgomer, mae Ynys Sgogwm sydd hefyd yn lle arbennig ar gyfer adar môr. Mae tua 45,000 pâr o adar drycin Manaw yn magu yma  ac mae nythfeydd cryf o balod, llursod a gwylogod ar yr ynys hefyd.

Perchnogion yr ynys yw Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru. Mae eu canolfan leol yn Lockley Lodge, uwchben Martin’s Haven.

Middleholm

Gallwch weld ynys Middleholm o’r Parc Ceirw. Mae’r ynys fach hon damaid i’r dwyrain o Sgomer ac mae wedi ei ffurfio o graig folcanig. Rhwng yr ynys a’r tir mawr mae dyfroedd garw a llanw cryf; yr enw ar y darn peryglus hwn o fôr yw ‘Jack Sound’.

Gateholm

Ynys lanwol yw Gateholm. Mae’n bosib cerdded iddi pan fydd y llanw’n isel, ond mae’n anodd ei dringo felly’n addas i gerddwyr profiadol yn unig

Ar y tir gwastad ar ben Gateholm mae gweddillion aneddiadau cynhanesyddol. Archwiliwyd y gaer o Oes yr Haearn gan dîm o’r rhaglen ‘Time Team’. Ar un adeg roedd yr ynys hon wedi ei chysylltu â’r tir mawr gan ddarn o dir, ond cafodd hwn ei erydu gan y môr dros y canrifoedd maith.

Gwales

Dyma bwynt mwyaf gorllewinol Cymru ac mae hi’n Warchodfa Natur Genedlaethol. Perchennog Gwales yw’r RSPB [Royal Society for the Protection of Birds] a nhw sy’n ei rheoli. Mae’r ynys yn gartref i nythfa enfawr o huganod.