Gweundir penrhyn Marloes

Grug y mêl ac eithin mân

Mae gweundir arfordirol yn gynefin gwych i fywyd gwyllt ac mae’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn gofalu am ardal fawr o’r cynefin hwn yn Sir Benfro, yn cynnwys clogwyni ar Benrhyn Marloes.

Video

Heathland restoration

Discover more about the landscape and how it has been restored as Peter Smithies from Trehill Farm shares his story.


Heli a gwynt y môr sy’n bennaf gyfrifol am lunio gweundir arfordirol, ac mae’r cynefin yn ffynnu pan fydd y llystyfiant yn cael ei gynnal yn dda a’i bori mewn ffordd sy’n addas. Dyna pam fod ein gwartheg a’n merlod mynydd Cymreig yn pori yma.

Adfer y gweundir

Mae ardal sylweddol ar benrhyn Marloes wedi cael ei droi nôl yn weundir, o ganlyniad i broject adfer cynefin pwysig gyda Chyngor Cefn Gwlad Cymru (Cyfoeth Naturiol Cymru erbyn hyn) a fferm Trehill yn 2003.

Cyn hynny roedd y caeau arfordirol yn cael eu defnyddio at bwrpas amaeth; roedd llawer o wellliannau amaethyddol, fel ychwanegu calch at y pridd, wedi digwydd dros y blynyddoedd.

Mae’r pridd sy’n cynnal gweundir yn asidaidd a thlawd, felly roedd rhaid tynnu’r maetholion o’r pridd yn Trehill er mwyn ail-greu y gweundir lliwgar.

Tynnwyd yr uwchbridd a’i ddefnyddio i ffurfio cloddiau a oedd wedi hen ddiflannu o’r fferm. Ac er mwyn asideiddio’r pridd fe ychwanegwyd syllfwr gwastraff o Burfa Olew Texaco (Valero erbyn hyn) ym Mhenfro.

Chwalwyd torion grug llawn hadau dros y tir, ac wrth i’r sylffwr dreiddio i lawr yn raddol drwy broffil y pridd dechreuodd y gweundir sefydlu o’r newydd.

Erbyn hyn mae’r llystyfiant yn cynnig cartref i lawer o fywyd gwyllt... mae corhedydd y waun a chlochdar y cerrig yn gwibio o lwyn i lwyn ac mae chwilod teigr gwyrdd i’w gweld ar y pridd moel a chynnes. Mae’r frân goesgoch, sy’n nythu ar y clogwyni creigiog, hefyd yn arbennig o hoff o’r cynefin hwn.