Hanes casglu planhigion Gerddi Dyffryn

Roedd Reginald Cory yn comisiynu ac yn cymryd rhan mewn anturiaethau i gasglu planhigion ym mhob cwr o'r byd. O ganlyniad, mae casgliadau planhigion Dyffryn yn unigryw ac yn arbennig o bwysig o safbwynt garddwriaethol.

Casglu planhigion

Daeth casglu planhigion yn boblogaidd iawn yn ystod y 19eg ganrif wrth i anturiaethwyr cyfoethog grwydro'r byd yn chwilio am rywogaethau newydd ac egsotig i'w cludo yn ôl i Brydain. Roedd Reginald Cory yn gasglwr planhigion o'r fath, a daeth â'i ganfyddiadau'n ôl i gyfoethogi gerddi Dyffryn. Gwnaeth y planhigion hyn ffynnu yn y lleoliad cysgodol hwn sy'n wynebu tua'r de, ac mae rhai i'w gweld yma hyd heddiw.

Dyluniwyd gardd Dyffryn gan Thomas Mawson, un o benseiri tirwedd gorau ei oes. Fodd bynnag, casglwyd yr holl blanhigion gan Reginald. Noddodd nifer o deithiau casglu planhigion ledled y byd - gan deithio ar ei ben ei hun weithiau.

Roedd busnes y teulu yn y diwydiant glo, ac roedden nhw’n anfon glo mewn llongau i fwy na 180 o borthladdoedd ym mhedwar ban byd. Golygai hyn fod gan Reginald fflyd o longau i'w defnyddio.

Brwdfrydedd dros blanhigion

Er bod Reginald wedi astudio'r Gyfraith ym Mhrifysgol Caergrawnt, ni ddaeth yn gyfreithiwr. Gan mai ef odd y trydydd mab, nid oedd yn rhaid iddo weithio am ei fywoliaeth. Yn lle hynny, dilynodd ei ddiddordeb mewn garddwriaeth.

Roedd yn aelod o'r Gymdeithas Arddwriaethol Frenhinol, yn lifreiwr gydag Urdd Hynafol y Garddwyr, yn awdur adnabyddus ar arddwriaeth, ac yn arbrofwr. Er mwyn casglu ei rywogaethau, comisiynodd deithiau casglu planhigion i Tsieina, De Affrica ac Awstralia ond i enwi rhai. Roedd hefyd yn ŵr caredig, ac yn aml yn rhannu ei ganfyddiadau gydag eraill.

Ei etifeddiaeth

Pan fu Reginald farw yn 1934, gofynnodd i bopeth yn y tŷ gael ei werthu ac i'r elw gael ei roi i Ardd Fotaneg Prifysgol Caergrawnt. Gallwch weld adeiladau yno yn cofio am ei haelioni hyd heddiw.

Yng nghoedardd Gerddi Dyffryn, gallwch weld coed o'r teithiau cyntaf a gomisiynwyd gan Reginald, a chafodd llawer o gasgliadau eu hysbrydoli gan ei frwdfrydedd dros gasglu.