Apêl Eryri – 26 mlynedd yn ddiweddarach

Dros y 26 mlynedd ddiwethaf mae rhoddion i Apêl Eryri wedi ein helpu ni gyda phob math o brosiectau cadwraeth – o waith cynnal ac adfer i drefnu ymgyrchoedd er mwyn diogelu lleoedd i bawb, am byth.

Yr hanes

Cychwynnwyd Apêl Eryri nôl yn 1991, gyda’r bwriad o godi arian i warchod tiroedd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol o fewn Parc Cenedlaethol Eryri. Fe wnaeth y gronfa hon ein helpu i brynu tir a oedd mewn  peryg o gael ei ddatblygu ac i wneud llawer o waith cadwraeth pwysig, yn cynnwys gwella mynediad a thrwsio llwybrau, plannu coed a gwella cyflwr cynefinoedd ac adfer adeiladau traddodiadol.

Llywydd yr Apêl, sef Syr Anthony Hopkins, fu’n arwain y gwaith o godi arian yn ystod y ddegawd gyntaf. Yn ystod y cyfnod hwn fe wnaethon ni brynu ffermydd Craflwyn a Hafod Garegog. Fe wnaethon ni hefyd sefydlu tîm trwsio llwybrau am y tro cyntaf erioed, er mwyn taclo’r gwaith cynnal a chadw mawr oedd yn aros i gael ei gwblhau yng Nghwm Idwal ac ar y Carneddau.

Yn 1998 lansiwyd Apêl Yr Wyddfa; codwyd dros £4 miliwn o bunnoedd a chawsom sylw rhyngwladol ynghyd â chefnogaeth arbennig gan Syr Anthony Hopkins, y Tywysog Charles a chan y gymuned leol a chenedlaethol. Gyda’r arian hwn fe wnaethom brynu Gelli Iago a Hafod y Llan, sef ystâd 400 erw sy’n ymestyn o lawr dyffryn i gopa’r Wyddfa ac sy’n cynnwys Llwybr Watkin, un o’r saith llwybr hardd sy’n arwain at gopa uchaf Cymru.

Mae rhan o’r stad wedi ei dynodi’n Warchodfa Natur Genedlaethol oherwydd y cyfoeth o fywyd gwyllt sydd yno. Ni sy’n rheoli’r stad ac mae’n enghraifft dda o fferm sy’n cael ei hamaethu mewn ffordd sy’n edrych ar ôl yr amgylchedd naturiol. Mae bugeilio gofalus i warchod ac adfer cynefinoedd bregus yn enghraifft o’r math o brosiect blaengar sy’n digwydd ar y stad .

Dair mlynedd ar ddeg yn ddiweddarach lansiwyd ymgyrch arall. Cytunodd Matthew Rhys, yr actor Cymreig enwog yn Hollywood, i fod yn Llysgennad Apêl Eryri. Cyrhaeddwyd y targed o £1 filiwn o fewn wyth mis, gan roi cyfle i ni ddiogelu fferm Llyndy Isaf – sydd bellach yn ganolog i’n partneriaeth gyda’r Mudiad Ffermwyr Ifanc i gynnig ysgoloriaeth flynyddol i ffermwyr ifanc. Mae’r fferm hefyd yn cynnwys Llyn Dinas, sy’n gartref, yn ôl y sôn, i’r Ddraig Goch Gymreig. Fe wnaeth ugain mil o bobl ein helpu i gyflawni hyn, drwy gyfrannu rhoddion at yr Apêl.

Thanks Matthew Rhys for spearheading the appeal
Welsh Hollywood actor, Matthew Rhys at Llyn Dinas

Gorau gweithio, cydweithio

Rydym yn gweithio’n aml mewn partneriaeth gyda mudiadau eraill fel Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Cyfoeth Naturiol Cymru, RSPB, Llywodraeth Cymru a darparwyr grantiau eraill er mwyn gwneud y mwyaf o’n hincwm a’n rhoddion. Mae’r dull hwn o weithio wedi bod yn llwyddiannus iawn dros y blynyddoedd. Enghraifft o hyn yw’r prosiect diweddar, ar y cyd â Pharc Cenedlaethol Eryri, i greu llwybr caled addas i bawb sy’n ymestyn am filltir ar hyd glannau Llyn Dinas - ar gost o bron i £55,000.
 
Drwy ddefnyddio arian yn ofalus fel hyn rydyn ni’n gallu chwarae’n rhan mewn nifer o brosiectau graddfa fawr sy’n mynd y tu hwnt i ffiniau ein tiroedd ni – prosiectau fel Partneriaeth Rhododendron Nantgwynant, prosiect Blaenau Afon Conwy a Chynllun Partneriaeth Tirwedd HLF ar y Carneddau.

Dyfodol ein Llwybrau

Erbyn heddiw rydym yn gofalu am rhyw 58,000 erw o dir yn Eryri, yn cynnwys 11 o’r 15 copa uchaf yng Nghymru ynghyd â llethrau de-ddwyreiniol yr Wyddfa. Mae cannoedd o filltiroedd o lwybrau troed yn cris-croesi’r dirwedd ac mae cannoedd o filoedd o ymwelwyr yn eu defnyddio bob blwyddyn er mwyn mwynhau’r golygfeydd bythgofiadwy a’r rhyfeddodau naturiol yn yr ardal.

Ond wrth i bwysau traed gynyddu mae’r llwybrau wedi dirywio. Mae arian  Apêl Eryri wedi ein galluogi i symud miloedd o dunelli o gerrig ac i gadw tîm penodol o Geidwaid sydd wedi bod wrthi’n cynnal a chreu milltiroedd o lwybrau ac yn brwydro tywydd garw er mwyn trwsio ffensys, adeiladu pontydd newydd a chlirio rhywogaethau ymledol. Mae rhai o’r llwybrau hefyd yn bellennig – sy’n golygu bod rhaid i ni weithiau gludo cerrig gyda helicopter, sy’n ychwanegu’n sylweddol at gost y gwaith.