Tŷ Tredegar: y Straehon

Olga Dolgorouky, tywysoges o Rwsia a fu’n nyrs yn ystod y rhyfel

Fel rhan o ddathliadau Menywod a Phŵer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, eleni byddwn yn sicrhau cydraddoldeb yn y straeon rydym yn eu hadrodd yn Nhŷ Tredegar drwy dalu sylw i’r menywod sydd wedi siapio ein hanes.

Gyda mwy na 500 mlynedd o hanes, mae Tŷ Tredegar wedi cael ei basio rhwng dwylo cenedlaethau o ddynion y teulu Morgan am lawer o’r Oes Fodern. Rydym yn llawn gwybodaeth am y llinach, o’r straeon am uchelgeisiau William ar gyfer yr ystâd ac anturiaethau Godfrey yn Rhyfel Crimea i gasgliad rhyfeddol Evan o anifeiliaid egsotig.

Ond dim ond hanner y stori yw hynny...

Nid yw hanesion y menywod a fu’n byw a gweithio ar yr ystâd mor amlwg, er bod llawer ohonynt yn hanfodol i ffyniant y teulu Morgan wrth i’w dylanwad a’u pŵer yn ne Cymru fynd o nerth i nerth.

Byddai llawer o’r menywod yn dod â gwaddolion mawr gyda nhw i’w priodasau, gan alluogi i deyrnlin y Morganiaid dyfu a ffynnu.

Gwnaeth un frwydro yn y llysoedd dros hawl ei merch i etifeddu’r ystâd, tra bod un arall wedi symud yr holl ffordd o Rwsia a gwirfoddoli fel nyrs yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan ddod yn boblogaidd iawn ymysg gweithwyr yr ystâd a’r gymuned ehangach fel ei gilydd.

Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar

Yn anffodus, mae’n ddigon posibl na allwn fyth ateb yr holl gwestiynau sydd gennym am eu bywydau. Po bellaf y teithiwn drwy hanes, yr anoddaf yw dod â’r darnau ynghyd ynghylch bywydau’r menywod yr oedd Tŷ Tredegar yn gartref iddynt.

Fodd bynnag, drwy ddilyn olion eu traed wrth i chi grwydro’r tŷ, gallwch gael cip ar y gorffennol a dychmygu sut y byddent wedi treulio eu dyddiau yma.

Rydym yn edrych ymlaen at gael rhannu’r hanesion cudd hyn gyda chi a sicrhau bod y grŵp yma o wragedd dylanwadol, arloesol ac ymroddedig yn cael eu cydnabod yn awr, hyd yn oed os na chawsant yn eu cydnabod yn eu hoes eu hunain.

Paentiad o Violet Mundy ar gefn ceffyl wrth ochr ei thad

Yn ei sgidiau hi: cerdded yn ôl traed menywod Tŷ Tredegar  

Fel rhan o brosiect Straehon Tŷ Tredegar, rydym yn edrych ar fywydau dwy fenyw yr oedd Tŷ Tredegar yn gartref iddynt ar ddechrau’r 20fed ganrif.

Upcoming events

Cotyledon Food and Craft Market

Sat 17 Nov 2018
10:30-16:00
Enjoy a range of local craft and food stalls in the Brewhouse Courtyard in the run up to Christmas.

Meet Father Christmas at Tredegar House

Sat 24 Nov 2018
10:30-11:00
Father Christmas will be stopping over in the stables at Tredegar House this year as he makes preparations for his busiest night of the year.

Christmas market

Sat 24 Nov 2018
10:30-16:00
Pop into our small but carefully curated market to browse a selection of local foods and crafts just in time for Christmas.

Christmas Traditions at Tredegar House

Sat 24 Nov 2018
10:30-16:00
Join us this winter as we deck out Tredegar House with lavish traditional decorations and get you in the festive spirit in time for Christmas.

Guided Christmas visits

Wed 28 Nov 2018
12:00-13:00
For those looking to experience a traditional Christmas at Tredegar House during the week, our guided visits are the one for you.

Yuletide Tours

Fri 07 Dec 2018
18:00-19:30
Our Yuletide Tours are perfect for those wishing to see Tredegar House dressed in all its Christmas finery while escaping the hustle and bustle of the weekend.