Tŷ Tredegar: y Straehon

Olga Dolgorouky, tywysoges o Rwsia a fu’n nyrs yn ystod y rhyfel

Fel rhan o ddathliadau Menywod a Phŵer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, eleni byddwn yn sicrhau cydraddoldeb yn y straeon rydym yn eu hadrodd yn Nhŷ Tredegar drwy dalu sylw i’r menywod sydd wedi siapio ein hanes.

Gyda mwy na 500 mlynedd o hanes, mae Tŷ Tredegar wedi cael ei basio rhwng dwylo cenedlaethau o ddynion y teulu Morgan am lawer o’r Oes Fodern. Rydym yn llawn gwybodaeth am y llinach, o’r straeon am uchelgeisiau William ar gyfer yr ystâd ac anturiaethau Godfrey yn Rhyfel Crimea i gasgliad rhyfeddol Evan o anifeiliaid egsotig.

Ond dim ond hanner y stori yw hynny...

Nid yw hanesion y menywod a fu’n byw a gweithio ar yr ystâd mor amlwg, er bod llawer ohonynt yn hanfodol i ffyniant y teulu Morgan wrth i’w dylanwad a’u pŵer yn ne Cymru fynd o nerth i nerth.

Byddai llawer o’r menywod yn dod â gwaddolion mawr gyda nhw i’w priodasau, gan alluogi i deyrnlin y Morganiaid dyfu a ffynnu.

Gwnaeth un frwydro yn y llysoedd dros hawl ei merch i etifeddu’r ystâd, tra bod un arall wedi symud yr holl ffordd o Rwsia a gwirfoddoli fel nyrs yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan ddod yn boblogaidd iawn ymysg gweithwyr yr ystâd a’r gymuned ehangach fel ei gilydd.

Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar

Yn anffodus, mae’n ddigon posibl na allwn fyth ateb yr holl gwestiynau sydd gennym am eu bywydau. Po bellaf y teithiwn drwy hanes, yr anoddaf yw dod â’r darnau ynghyd ynghylch bywydau’r menywod yr oedd Tŷ Tredegar yn gartref iddynt.

Fodd bynnag, drwy ddilyn olion eu traed wrth i chi grwydro’r tŷ, gallwch gael cip ar y gorffennol a dychmygu sut y byddent wedi treulio eu dyddiau yma.

Rydym yn edrych ymlaen at gael rhannu’r hanesion cudd hyn gyda chi a sicrhau bod y grŵp yma o wragedd dylanwadol, arloesol ac ymroddedig yn cael eu cydnabod yn awr, hyd yn oed os na chawsant yn eu cydnabod yn eu hoes eu hunain.

Paentiad o Violet Mundy ar gefn ceffyl wrth ochr ei thad

Yn ei sgidiau hi: cerdded yn ôl traed menywod Tŷ Tredegar  

Fel rhan o brosiect Straehon Tŷ Tredegar, rydym yn edrych ar fywydau dwy fenyw yr oedd Tŷ Tredegar yn gartref iddynt ar ddechrau’r 20fed ganrif.

Upcoming events

In her shoes

Mon 24 Sep 2018
11:00-16:00
As part of this year’s theme of Women and Power immerse yourself in our herstory as we give a voice back to the women who lived and worked at Tredegar House. We’ve delved into the archives and drawn out tales that have not been heard before now.

Torchlight Tours

Fri 05 Oct 2018
18:00-20:00
Enjoy an after-work pick-me-up in the tearooms before joining our historians on a Tredegar House tour by torchlight.

Cotyledon Food and Craft Market

Sat 06 Oct 2018
10:30-16:00
Enjoy a range of local craft and food stalls in the Brewhouse Courtyard in the run up to Christmas.

Pumpkin Carving

Fri 26 Oct 2018
11:00-15:00
Brush up on your pumpkin-carving skills and get your spooky creation ready in time for Hallowe'en.

Toffee Apple Bar

Sat 27 Oct 2018
11:00-15:00
Pick your apple and choose from a range of decorations to satisfy your sweet tooth.

October Half-Term

Sat 27 Oct 2018
11:00-16:00
Enjoy the changing of the seasons at Tredegar House as we explore all that nature has to offer this October half-term.