Tŷ Tredegar: y Straehon

Olga Dolgorouky, tywysoges o Rwsia a fu’n nyrs yn ystod y rhyfel

Fel rhan o ddathliadau Menywod a Phŵer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, eleni byddwn yn sicrhau cydraddoldeb yn y straeon rydym yn eu hadrodd yn Nhŷ Tredegar drwy dalu sylw i’r menywod sydd wedi siapio ein hanes.

Gyda mwy na 500 mlynedd o hanes, mae Tŷ Tredegar wedi cael ei basio rhwng dwylo cenedlaethau o ddynion y teulu Morgan am lawer o’r Oes Fodern. Rydym yn llawn gwybodaeth am y llinach, o’r straeon am uchelgeisiau William ar gyfer yr ystâd ac anturiaethau Godfrey yn Rhyfel Crimea i gasgliad rhyfeddol Evan o anifeiliaid egsotig.

Ond dim ond hanner y stori yw hynny...

Nid yw hanesion y menywod a fu’n byw a gweithio ar yr ystâd mor amlwg, er bod llawer ohonynt yn hanfodol i ffyniant y teulu Morgan wrth i’w dylanwad a’u pŵer yn ne Cymru fynd o nerth i nerth.

Byddai llawer o’r menywod yn dod â gwaddolion mawr gyda nhw i’w priodasau, gan alluogi i deyrnlin y Morganiaid dyfu a ffynnu.

Gwnaeth un frwydro yn y llysoedd dros hawl ei merch i etifeddu’r ystâd, tra bod un arall wedi symud yr holl ffordd o Rwsia a gwirfoddoli fel nyrs yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan ddod yn boblogaidd iawn ymysg gweithwyr yr ystâd a’r gymuned ehangach fel ei gilydd.

Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar

Yn anffodus, mae’n ddigon posibl na allwn fyth ateb yr holl gwestiynau sydd gennym am eu bywydau. Po bellaf y teithiwn drwy hanes, yr anoddaf yw dod â’r darnau ynghyd ynghylch bywydau’r menywod yr oedd Tŷ Tredegar yn gartref iddynt.

Fodd bynnag, drwy ddilyn olion eu traed wrth i chi grwydro’r tŷ, gallwch gael cip ar y gorffennol a dychmygu sut y byddent wedi treulio eu dyddiau yma.

Rydym yn edrych ymlaen at gael rhannu’r hanesion cudd hyn gyda chi a sicrhau bod y grŵp yma o wragedd dylanwadol, arloesol ac ymroddedig yn cael eu cydnabod yn awr, hyd yn oed os na chawsant yn eu cydnabod yn eu hoes eu hunain.

Lois Sturt, Evan Morgan's first wife

Menywod a Phŵer

Dysgwch fwy am raglen Menywod a Phŵer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Upcoming events

Explorer Backpacks

Mon 16 Jul 2018
10:30-16:00
Get closer to nature with our handy one-stop shop for young explorers.

Clwb Clonc

Thu 19 Jul 2018
10:00-11:00
We'll be joined by Coleg Gwent every Thursday during term time for a coffee and a cake and a chance to practice your Cymraeg.

Gardener's High Tea

Thu 19 Jul 2018
16:30-20:00
Make the most of the late summer evenings with a tour of the walled gardens with Head Gardener Steve Morgan followed by a Lavender High Tea in the Orangery.

Conservation in Action

Wed 01 Aug 2018
12:00-15:00
Curious about how we look after this house and its collection? Find out what it takes to look after this special place; talk to our conservation team about the work they do and see them in action in their workroom within the house.

Kayaking on the lake

Sat 25 Aug 2018
10:00-17:00
Head out on our beautiful lake for a kayaking session this Bank Holiday weekend. In partnership with Channel Kayaks, we're helping you to see Tredegar House from a unique perspective.

Cotyledon Food and Craft Market

Sat 01 Sep 2018
10:30-16:00
Enjoy a range of local craft and food stalls in the Brewhouse Courtyard in the run up to Christmas.