Tŷ Tredegar: y Straehon

Olga Dolgorouky, tywysoges o Rwsia a fu’n nyrs yn ystod y rhyfel

Fel rhan o ddathliadau Menywod a Phŵer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, eleni byddwn yn sicrhau cydraddoldeb yn y straeon rydym yn eu hadrodd yn Nhŷ Tredegar drwy dalu sylw i’r menywod sydd wedi siapio ein hanes.

Gyda mwy na 500 mlynedd o hanes, mae Tŷ Tredegar wedi cael ei basio rhwng dwylo cenedlaethau o ddynion y teulu Morgan am lawer o’r Oes Fodern. Rydym yn llawn gwybodaeth am y llinach, o’r straeon am uchelgeisiau William ar gyfer yr ystâd ac anturiaethau Godfrey yn Rhyfel Crimea i gasgliad rhyfeddol Evan o anifeiliaid egsotig.

Ond dim ond hanner y stori yw hynny...

Nid yw hanesion y menywod a fu’n byw a gweithio ar yr ystâd mor amlwg, er bod llawer ohonynt yn hanfodol i ffyniant y teulu Morgan wrth i’w dylanwad a’u pŵer yn ne Cymru fynd o nerth i nerth.

Byddai llawer o’r menywod yn dod â gwaddolion mawr gyda nhw i’w priodasau, gan alluogi i deyrnlin y Morganiaid dyfu a ffynnu.

Gwnaeth un frwydro yn y llysoedd dros hawl ei merch i etifeddu’r ystâd, tra bod un arall wedi symud yr holl ffordd o Rwsia a gwirfoddoli fel nyrs yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan ddod yn boblogaidd iawn ymysg gweithwyr yr ystâd a’r gymuned ehangach fel ei gilydd.

Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar
Maud Williams ac Alice Stanbridge, Meistres Tŷ a Morwyn yn Nhŷ Tredegar

Yn anffodus, mae’n ddigon posibl na allwn fyth ateb yr holl gwestiynau sydd gennym am eu bywydau. Po bellaf y teithiwn drwy hanes, yr anoddaf yw dod â’r darnau ynghyd ynghylch bywydau’r menywod yr oedd Tŷ Tredegar yn gartref iddynt.

Fodd bynnag, drwy ddilyn olion eu traed wrth i chi grwydro’r tŷ, gallwch gael cip ar y gorffennol a dychmygu sut y byddent wedi treulio eu dyddiau yma.

Rydym yn edrych ymlaen at gael rhannu’r hanesion cudd hyn gyda chi a sicrhau bod y grŵp yma o wragedd dylanwadol, arloesol ac ymroddedig yn cael eu cydnabod yn awr, hyd yn oed os na chawsant yn eu cydnabod yn eu hoes eu hunain.

Lois Sturt, Evan Morgan's first wife

Menywod a Phŵer

Dysgwch fwy am raglen Menywod a Phŵer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Upcoming events

Clwb Clonc

Thu 24 May 2018
10:00-11:00
We'll be joined by Coleg Gwent every Thursday during term time for a coffee and a cake and a chance to practice your Cymraeg.

Explorer Backpacks

Thu 24 May 2018
10:30-16:00
Get closer to nature with our handy one-stop shop for young explorers.

Pirate kayaking on the lake

Sat 26 May 2018
10:30-17:00
This year Tredegar House have invited Channel Kayaks along to add to the pirate fun and adventure at our annual pirate festivities. Fun for all the family, adults and children alike are invited to join the crew.

Captain Henry Morgan's Pirate Weekend

Sat 26 May 2018
11:00-16:00
Ahoy! Calling all swashbucklers, join us in your best bucaneer costume for a full weekend of fun and sea shanties.

May Half-Term

Mon 28 May 2018
10:30-16:00
Keep boredom at bay and join us at Tredegar House for a half-term jam packed with family fun.

Sunflower planting in the gardens

Thu 31 May 2018
11:00-13:00
Pop in during the half term and help our gardens team plant some sunflowers to brighten up our borders.