#LlofnodwchLechen a gadewch eich marc ar Dŷ Tredegar

Gontractwr yn sefyll ar y to gyda lechen yn ei ddwylo
Cyhoeddwyd : 14 Feb 2017 Diweddariad diwethaf : 16 Feb 2017

Wrth i Dŷ Tredegar agor ei ddrysau ar ddechrau’r tymor newydd, bydd gan ymwelwyr am y tro cyntaf erioed gyfle i fod yn rhan o wneuthuriad eiddo i’r Ymddiriedolaeth yng Nghymru, drwy lofnodi llechen ar gyfer y to newydd.

Ysgrifennu hannes

Yn 2017 bydd Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru yn dathlu pum mlynedd o warchodaeth o Dŷ Tredegar.  I nodi’r achlysur, mae’r sefydliad eisiau rhoi rhywbeth yn ôl i’r gymuned leol trwy gynnig cyfle i ymwelwyr adael eu marc ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, fel rhan o’r prosiect £1.3 miliwn i atgyweirio’r to sy’n gollwng dŵr.

Yn ystod hanner tymor mis Chwefror, bydd ymwelwyr yn cael cyfle i ysgrifennu hanes trwy brynu a llofnodi nifer cyfyngedig o deils to llechi Cymreig cyn iddynt gael eu gosod ar y to.

Ysgrifennu hanes
Plant yn ysgrifennu ar lechen

Trwy brynu llechen i’w llofnodi, bydd ymwelwyr yn helpu Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru i wireddu ei dymuniad o ofalu am Dŷ Tredegar am byth, i bawb.

Yn ystod y flwyddyn i ddod, bydd 10,000 o deils to, sy’n cyfateb i 35 tunnell o lechi, yn cael eu hailosod er mwyn amddiffyn yr ystafelloedd islaw sy’n dyddio o’r 17eg ganrif.

Mae’r llechi sydd ar y to ar hyn o bryd yno ers dros 50 mlynedd, ond mae rhannau o’r to yn dyddio’n ôl i’r 17eg ganrif.  Golyga difrod wedi ei achosi gan erydiad hoelion a llechi’n llithro bod y to wedi cyrraedd diwedd ei oes.  Yn 2016 yn unig, cafodd bron 600 litr o ddŵr ei gasglu o’r ystafelloedd islaw'r to sy’n gollwng dŵr.

Ar ôl gosod y to newydd dwrglos ni fydd angen un newydd eto am dros 100 mlynedd a bydd yn caniatáu i’r tŷ fod yn fwy ynni effeithlon, yn lleihau’r perygl o leithder yn difrodi casgliad helaeth Tredegar ac yn caniatáu i ni ailaddurno’r ystafelloedd yr effeithiwyd arnynt waethaf.  

" Ni fyddai’r gwaith hwn wedi bod yn bosib heb gefnogaeth ein hymwelwyr, gwirfoddolwyr a sefydliadau yn y gymuned leol. Rydym eisiau i’w hymdrechion gael eu cofio am flynyddoedd i ddod. Bydd llofnodi llechen yn creu gwaddol parhaus."
- Justin Albert, Cyfarwyddwr Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru

Dywedodd Justin Albert, Cyfarwyddwr Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru: “Ers i ni gymryd drosodd y tŷ pum mlynedd yn ôl, mae’r tîm cadwraeth yn Nhŷ Tredegar wedi bod yn gweithio’n galed i leihau’r difrod i’r ystafelloedd yn yr atig - o glytio tyllau i wagio galwyni o ddŵr o fwcedi.

“Rydym i gyd yn edrych ymlaen yn fawr at ddechrau ar y prosiect atgyweirio anferth hwn, y mwyaf hyd yma yn Nhŷ Tredegar, er mwyn i ni barhau â’n hamcan o ddiogelu'r eiddo hyfryd hwn nid am bum mlynedd arall yn unig, ond am gannoedd o flynyddoedd i ddod.

“Ni fyddai’r gwaith hwn wedi bod yn bosib heb gefnogaeth ein hymwelwyr, gwirfoddolwyr a sefydliadau yn y gymuned leol.  Rydym eisiau i’w hymdrechion gael eu cofio am flynyddoedd i ddod.  Bydd llofnodi llechen yn creu gwaddol parhaus.”

Fel rhan o’r prosiect i ailosod y teils to diffygiol, bydd ymwelwyr sydd dros uchder penodol hefyd yn cael cyfle i fynd i fyny ar y sgaffaldiau i gael golwg agosach ar y gwaith atgyweirio.