Apêl paentiadau Gerddi Dyffryn

The imprisoned Soul, Margarte Lindsay Wiliams

Mae casgliad o 4 paentiad gan yr artist blaenllaw o Gymru, Margaret Lindsay Williams, wedi’i ddarganfod yn Nhŷ a Gerddi Dyffryn.

Darganfyddiad cyffrous

Mae natur annisgwyl y darganfyddiad hwn yn gyffrous iawn, ond yn anffodus nid oes gennym ddigon o arian i adfer y 4 paentiad, felly mae angen i ni godi arian i wneud hyn.

Yr un enwocaf yw ‘The Imprisoned Soul’ – cafodd ei ddarganfod yn pwyso yn erbyn wal yn y Llyfrgell Wen. Mae’n waith olew ar gynfas, wedi’i lofnodi a’i ddyddio ‘Margaret Lindsay Williams 1920’. Mae’n mesur tua 5 x 6 throedfedd, ond nid oes ffrâm arno mwyach.

Mae’n baentiad trawiadol sy’n dangos menyw’n cael ei themtio gan bethau materol. Mae dwylo ysgerbwd yn dal hambwrdd o dlysau tra bod ei henaid wedi’i gloi mewn cell. Mae’r testun yn dal dagr i’w gwddf yn yr un man ag y mae rhwyg mawr yn y paentiad. Mae’n rhan o gorff o waith gan Williams a oedd yn adlewyrchu themâu tywyll a chrefyddol ac a achosodd ddadlau gwleidyddol oherwydd ei ffocws ar farwolaeth yn y Rhyfel Mawr.

Cafodd y tri phaentiad arall eu darganfod mewn ystafell gefn y tu ôl i’r gegin. Maent hefyd yn waith olew ar gynfas ond mae’n bosibl eu bod wedi’u dylunio fel rhan o gynllun addurno mewnol yn hytrach nag fel paentiadau unigol. Mae’r pedwar wedi’u symud i storfa ddiogel lle mae’r amodau’n cael eu rheoli’n ofalus.

Pwy oedd Margaret Lindsay Williams?

Roedd Margaret Lindsay Williams (1888-1960) yn artist Cymreig llwyddiannus ac uchel ei pharch. Cafodd ei chomisiynu i baentio aelodau o’r teulu brenhinol, fel y Brenin Siôr V, y Frenhines Mair, y Frenhines Alexandria, mam y Frenhines a’r Frenhines Elisabeth II.

Ym 1921 paentiodd Warren G Harding, Arlywydd America, a hi oedd yr artist benywaidd cyntaf i gael ei chynrychioli yn yr Oriel Portreadau Arlywyddion Cenedlaethol yn Washington DC.

Ymysg yr enwogion eraill y gwnaeth eu paentio roedd Henry Ford, sylfaenydd Cwmni Moduron Ford, a’r Prif Weinidog David Lloyd George.

Pan oedd yn 18 oed aeth i astudio yn yr Academi Gelf Frenhinol yn Lundain. Ar ôl ei llwyddiant mawr cyntaf, tra’r oedd yn fyfyrwraig yno, paentiodd finiatur o Dywysog Cymru ar y pryd, a brynwyd gan y Frenhines Mair. Creodd hyn alw mawr am ei phortreadau.

Pan oedd yn 23 oed, ym 1921, hi oedd yr artist ieuengaf erioed i ennill y fedal aur gan yr Academi Frenhinol am ei gwaith: ‘The City of Refuge’.

Mae ‘The Imprisoned Soul’ o 1920 yn un o nifer o weithiau dychmygus a baentiwyd gan Williams sy’n arddangos agweddau crefyddol, yn benodol ‘The Devil's Daughter’ ym 1917, ‘The Triumph’ ym 1918, a ‘The Menace’ o 1925.

Sut i gyfrannu

Mae’r paentiadau hyn mewn cyflwr ofnadwy, gyda thyllau a rhwygiadau ym mhob darn. Mae angen eich rhoddion arnom yn fawr i’w hadfer er mwyn i genedlaethau’r dyfodol eu mwynhau.

Gofynnwn yn garedig i chi am roddion.

The imprisoned Soul, Margarte Lindsay Wiliams

Save Dyffryn Gardens' fragile paintings 

Help us save three paintings by notable Welsh artist Margaret Lindsay Williams that are in desperate need of repair.