Y casgliad o Feiblau yn Nhŷ Mawr Wybrnant

Mae Tŷ Mawr Wybrnant yn swatio mewn dyffryn ar gyrion Parc Cenedlaethol Eryri, ger Penmachno. Er ei fod yn dŷ fferm cyffredin mae’n adeilad o bwysigrwydd hanesyddol eithriadol. Yn y tŷ hwn y ganed yr Esgob William Morgan, y gŵr a gyfieithodd y Beibl i’r Gymraeg.

Ymddangosodd yr argraffiad cyntaf o’r Beibl Cymraeg yn 1588, cyn Beibl y Brenin Iago, fersiwn ddiwygiedig a argraffwyd yn 1620.  Y fersiwn ddiweddarach hon sy’n parhau i gael ei defnyddio yng Nghymru heddiw.

Roedd y cyfieithiad yn foment bwysig iawn yn hanes yr iaith Gymraeg ac yn hanes Cristnogaeth. Rhoddodd William Morgan fynediad rhwydd i’r Cymry at ddysgeidiaeth y Beibl a chreodd fersiwn safonol o Gymraeg ysgrifenedig am y tro cyntaf erioed.

Heddiw, rydym yn parhau i ddathlu dwy brif gamp William Morgan yn y lle y cafodd ef ei eni.  Mae copïau o gyfieithiad yr Esgob, a gafodd eu cyhoeddi gyntaf yn 1588 a 1620, yn cael eu harddangos yn Nhŷ Mawr.  Mae yna hefyd gasgliad bach, ond pwysig, o Feiblau Teuluol a gweithiau crefyddol yn y Gymraeg.

Cewch weld detholiad o Feiblau mewn nifer o ieithoedd
Beibl yn Nhŷ Mawr Wybrnant, Penmachno

Nifer o ieithoedd

Ond nid dyna’r cwbl.  Mae ymwelwyr o bedwar ban byd wedi dod i weld y fan lle cafodd William Morgan ei eni, a thros y blynyddoedd mae rhai wedi rhoi copïau o’r Beibl wedi’u hysgrifennu yn eu hiaith nhw fel rhoddion i Dŷ Mawr.  Mewn rhai achosion, dyma’r tro cyntaf i iaith ardal gael ei hysgrifennu ar bapur. Ar hyn o bryd, mae gennym Feiblau mewn tua 100 o ieithoedd gwahanol ac mae mwy yn parhau i gael eu hychwanegu drwy’r amser.

Mae’r holl lyfrau yn Nhŷ Mawr heddiw wedi cael eu catalogio a gallwch chwilio amdanynt ar ein gwefan Casgliadau.

Beth am weld a oes gennym gopi o’r Beibl mewn iaith sydd o ddiddordeb i chi, yn ogystal â’r Beiblau Cymraeg?  Yna, pan ddewch i ymweld â Thŷ Mawr, gallwch hyd yn oed ddarllen neu gymharu’r gwahanol ieithoedd.