Gardd y Berllan yn Nhŷ Tredegar

Crwydrwch lwybrau coediog Gardd y Berllan

Yr ardd liwgar, wyllt hon yw'r mwyaf o'r tair gardd yn ystâd Tŷ Tredegar ac mae bellach yn cael ei rheoli ar y cyd â Growing Space. Gyda thai gwydr cudd, 'Tŷ'r Offeiriad' a pherllan sy’n llawn coed afalau, mae digon o ryfeddodau ar hyd y llwybrau dirgel.

Yr ardd gyntaf a welwch ar ystâd Tŷ Tredegar yw Gardd y Berllan, sy'n fawr a gwyllt. Er nad oes gennym lawer o wybodaeth am ddyddiau cynnar yr ardd na'i diben, rydyn ni'n gwybod iddi gymryd ei ffurf bresennol am y tro cyntaf ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif.

Mae cynllun manwl cyntaf yr ardd yn dyddio o 1827, ac roedd yn edrych fel gardd eithaf cynhyrchiol. Wrth i chi grwydro drwyddi mae'n bosib y gwelwch gip ar hen bibellau o hen dai gwydr, a fyddai wedi bod yn gartref i ffrwythau trofannol yr oedd Arglwyddi Tredegar yn eu mwynhau'n fawr.

Mae wedi newid yn araf deg ar hyd y blynyddoedd ac, yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg a'r ugeinfed ganrif, roedd dwy ddiben wahanol i Ardd y Berllan; roedd yn ardd gynhyrchiol a hefyd yn elfen addurniadol/ecsotig. Yn y 1930au, defnyddiwyd yr ardal ger Bwthyn y Garddwr i gynnal sioeau anifeiliaid hynod Evan Morgan.

Mae'n siŵr mai un o nodweddion hyfrytaf Gardd y Berllan yw'r bartneriaeth y mae'n ei chynrychioli. Ers dros ugain mlynedd, mae'r ardd hon wedi cael ei rheoli ochr yn ochr â Growing Space - elusen iechyd meddwl gofrestredig yng Nghasnewydd. Maen nhw’n meithrin sgiliau gwaith ac yn cynnig rhwydwaith cymorth i oedolion â salwch meddwl i'w helpu i gyflawni eu nodau a gwella eu bywyd.