Gardd yr Orendy yn Nhŷ Tredegar

Yr olygfa o'r plasty o Ardd yr Orendy

Mae Gardd yr Orendy, y lleiaf o'r tair gardd, yn edrych fel yr oedd fwy na 200 mlynedd yn ôl. Mae'r lloriau cymhleth wedi'u gorchuddio â chasgliad o fineralau gwahanol, wedi'u trefnu mewn patrymau ffurfiol tonnog.

Mae'r drydedd ardd, a'r lleiaf o'u plith, yn ardd parterre gymhleth sydd wedi'i dylunio'n gywrain. Mae'r lloriau wedi'u gorchuddio â chasgliad o fineralau o liwiau gwahanol, gan gynnwys cregyn môr, mortar calch wedi'i falu, llwch brics, llwch glo, tywod gwyn ac oren a phorfa - oll wedi'u trefnu mewn patrymau ffurfiol tonnog. Mae Gardd yr Orendy heddiw yn adlewyrchu sut byddai'r llecyn hwn wedi edrych pan oedd y teulu Morgan yn byw yma yn y ddeunawfed ganrif.

Mae Gardd yr Orendy hyd heddiw yn gartref i amrywiaeth o goed ffrwythau a phlanhigion parhaol a fyddai wedi tyfu yma yn y ddeunawfed ganrif. Yn ystod y 1930au roedd Evan Morgan yn defnyddio'r Orendy i gynnal ei bartïon enwog, ond hefyd fel lle i gadw ei adar ecsotig.

Darllenwch stori Gwthfwrdd Cefn Mabli yn yr Orendy
Gwthfwrdd Cefn Mabli

Nodwedd fwyaf trawiadol Gardd yr Orendy yw Gwthfwrdd Cefn Mabli, sy'n 42 troedfedd o hyd. Y gwthfwrdd trawiadol hwn, un o ryfeddodau Cymru, yw'r bwrdd derw hiraf ym Mhrydain sydd wedi'i ffurfio o un astell. Roedd y gwthfwrdd, a wnaed yng nghyfnod y Rhyfel Cartref ar gyfer Tŷ Cefn Mabli, eisoes yn enwog yn yr ail ganrif ar bymtheg...

" The Gallery of Kevenmabley hath in it of note ... an extraordinary shovelboard of 42 foot in length and of one entire plank of an oak whereof 20 foot was also cut off before."
- Thomas Dinely, 1684