Syniadau ar gyfer garddio o Dŷ Tredegar

Bob blwyddyn, mae tîm yr ardd a chefn gwlad yn gweithio'n galed i baratoi'r gerddi a'r parcdir ar gyfer y tymhorau.

Ni fuodd treulio amser yn yr awyr agored erioed yn bwysicach, ac efallai eich bod yn pendroni sut i wneud y gorau o natur gartref - p'un a yw yn eich gardd, patio, balconi neu flychau ffenestri. Mae ein tîm arbenigol o arddwyr yma i helpu!

Bob blwyddyn, mae tîm yr ardd a chefn gwlad yn gweithio'n galed i baratoi'r gerddi a'r parcdir ar gyfer y tymhorau - er mwyn sicrhau y gall natur ffynnu trwy gydol y flwyddyn.

Ar ddechrau’r gwanwyn, dyma ychydig o gyngor ar gyfer y tymor, i'ch helpu chi i ofalu am blanhigion a bywyd gwyllt gartref...

Gwelyau blodau 

Diwedd y gaeaf hyd at ddechrau'r gwanwyn yw'r amser perffaith ar gyfer paratoi eich gwelyau blodau a'ch blychau...

Paratoi tomwellt

Mae gorchuddio'ch gwelyau blodau yn helpu i gadw lleithder, gwaredu chwyn ac annog pryfed a mwydod a fydd yn helpu i awyru'ch pridd a rhoi maeth ar gyfer tyfiant gwell i’r gwreiddiau. Gallwch roi tomwellt ar eich gwelyau blodau trwy ychwanegu haen 25 - 50 mm o gompost, hen ddail neu naddion pren. Os ydych fel arfer yn palu eich gwelyau blodau, gallwch ychwanegu'r deunyddiau hyn i'r pridd ar yr un amser i gael yr un effaith.

Gair i gall: Gellir defnyddio hyd yn oed papur wedi'i rwygo a chardbord ar gyfer deunyddiau tomwellt.

Manteisiwch ar hen dyfiant

Efallai eich bod yn dueddol o gael gwared ar hen dyfiant yn eich gardd, mae rhai planhigion lluosflwydd, fel penstemon, yn cael ei amddiffyn gan hen dyfiant yn ystod cyfnodau rhew. Arhoswch tan ddiwedd y gwanwyn cyn i chi tocio er mwyn sicrhau bod planhigion newydd yn cael eu gwarchod. Byddwch yn ofalus i beidio â chael gwared â phren blodeuol llynedd, oherwydd bydd eich blodau'n ailymddangos yma yn y misoedd i ddod.

Gair i gall: Tynnwch hen dyfiant sydd wedi mynd yn llaith ac wedi matio ar y ddaear er mwyn sicrhau bod egin newydd yn cael lle i dyfu trwyddo.

Mae rhai planhigion lluosflwydd yn cael ei amddiffyn gan hen dyfiant yn ystod cyfnodau rhew.
Mae rhai planhigion lluosflwydd yn cael ei amddiffyn gan hen dyfiant yn ystod cyfnodau rhew.
Mae rhai planhigion lluosflwydd yn cael ei amddiffyn gan hen dyfiant yn ystod cyfnodau rhew.

Lawntiau

Bydd torri'ch lawnt yn gynnar yn bywiogi'r glaswellt ar gyfer y tymor sydd i ddod...

Mae'n amser torri’r lawnt

Bydd bron pob lawnt yn elwa o gael ei dorri yn fuan. Rhaid i’r toriad cyntaf fod ar ddiwrnod sych er mwyn paratoi'r glaswellt ar gyfer ei dorri’n rheolaidd. Mae hyn hefyd yn helpu’r lawnt sychu'n gynharach wrth i'r tywydd wella, yn barod i chi ei fwynhau.

Gair i gall: Bydd toriad cynnar yn lleihau'r risg y bydd eich glaswellt yn melynu wrth ei dorri’n rheolaidd.

" Y peth pwysicaf i’w gofio yw uchder y toriad. Gall glaswellt dail mân fel peiswellt oddef torri gwair mor fach â 5 mm, ond mae angen torri glaswellt dail llydan, fel glaswellt rhyg, oddeutu 25mm. "
- Steve Morgan, Rheolwr Gardd ac Awyr Agored yn Nhŷ Tredegar

Bywyd Gwyllt

P'un a ydych chi'n plannu mewn gwelyau blodau neu flychau ffenestri, gallwch greu hafan i fywyd gwyllt...

Ewch yn wyllt

Os oes gennych le, gall adael i ran o’ch gardd fynd yn wyllt helpu i greu cynefinoedd natur. Gwnewch hyn trwy ganiatáu i’ch glaswellt dyfu’n hir, plannu gwrychoedd i greu ‘coridorau bywyd gwyllt’ a chymryd agwedd fwy hamddenol tuag at chwynnu er mwyn annog amrywiaeth planhigion.

Gair i gall: Bydd caniatáu i ardal o'ch lawnt dyfu yn annog planhigion llawn neithdar fel meillion, sy'n ardderchog i beillwyr.

Byddwch yn gyfeillgar i bryfed 

Pan ydych yn prynu hadau, gwiriwch i weld a ydyn nhw'n gyfeillgar i wenyn a gloÿnnod byw. Mae planhigion fel geraniwm, buddleia neu lafant yn wych ar gyfer denu peillwyr sy'n rhan annatod o'n hecosystem. Beth am roi cynnig ar greu eich gwesty pryfed eich hun hefyd?

Gair i gall: Mae mwsogl, ffyn a cherrig yn  rhai o'r deunyddiau y gallwch eu defnyddio i wneud gwesty ar gyfer pryfed. Gallwch hefyd ddefnyddio rholiau toiled gwag a bocsys wyau.

Mae mwsogl, ffyn a cherrig yn rhai o'r deunyddiau y gallwch eu defnyddio i wneud gwesty ar gyfer pryfed.
Mae mwsogl, ffyn a cherrig yn  rhai o'r deunyddiau y gallwch eu defnyddio i wneud gwesty ar gyfer pryfed.
Mae mwsogl, ffyn a cherrig yn rhai o'r deunyddiau y gallwch eu defnyddio i wneud gwesty ar gyfer pryfed.

Tyfu ffrwythau a llysiau

Nid oes llawer o bethau mwy boddhaol na thyfu eich ffrwythau a'ch llysiau eich hun...

Nid oes angen gardd lysiau arnoch  

Gellir tyfu llawer o lysiau mewn blychau ffenestri a photiau planhigion, yn ogystal ac mewn safle traddodiadol. Radisys a letys yw rhai o'r planhigion gorau ar gyfer potiau llai, gan nad oes angen llawer o bridd arnyn nhw. Os oes gennych botiau planhigion dyfnach, beth am arbrofi gyda llysiau â gwreiddiau dyfnach fel tatws a moron?

Gair i gall: Gellir plannu radisys a letys bob tair i bedair wythnos am gyfnod cnydio olynol.

Ewch ati i balu

Os oes gennych ardal llysiau traddodiadol, gwnewch yn siŵr eich bod wedi paratoi eich ffosydd ar gyfer plannu ffa. Gallwch wneud hyn trwy balu’r ffosydd dyfnder rhaw a lled dwy raw. Gellir gwneud hyn yn gynharach yn y gaeaf.  Os mai rŵan da chi’n gwneud hyn mae'n well ychwanegu haen o gompost organig yn barod ar gyfer y plannu yn ddiweddarach yn y tymor.

Gair i gall: Wrth hau hadau, rheol gyffredinol yw eu plannu ddwywaith mor ddwfn â maint yr had ei hun.

Radisys a letys yw rhai o'r planhigion gorau ar gyfer potiau llai.
Radisys a letys yw rhai o'r planhigion gorau ar gyfer potiau llai.
Radisys a letys yw rhai o'r planhigion gorau ar gyfer potiau llai.