Pobl allweddol Colby

Pamela a Peter Chance yn Colby Lodge

Gyda John Colby a glo y dechreuodd y cyfan, ond fe fu nifer o unigolion allweddol ar yr ystâd ers hynny.

John Colby

Tirfeddiannwr yn Sir Benfro oedd John Colby (1751-1823), a ddaeth i’r ardal hon yn y 1790au i gloddio am lo.

Fe oedd Is-gyrnol Colby o Filisia Sir Benfro a Rhaglaw Castell Hwlffordd yn ystod Goresgyniad Olaf Prydain. Roedd yn gyfrifol am arwain y milisia lleol adeg Glaniad y Ffrancod yn 1797.

Gorymdeithiodd y milisia drwy’r nos i Abergwaun lle ildiodd y Ffrancwyr i Syr John Campbell o Ystagbwll.

Samuel Kay

Fe brynwyd ystâd Colby yn 1873 gan Samuel Kay, fferyllydd o Stockport a arferai dreulio ei wyliau yn Ninbych y Pysgod. Fe yw’r un a ddechreuodd greu yr ardd o ddifri.

Yn 1920 fe etifeddwyd y Lodge gan ferch Samuel Kay, Mrs Crosland, a’i gŵr. Ei theulu hi ychwanegodd y llynnoedd a phlannu’n helaeth yn y ardd goedwig.

Elidyr Mason

Yn 1960, fe etifeddwyd Colby gan Miss Mason – mae ei chofadail ar Long Lane.

Fe werthodd y tŷ a’r ardd furiog i Pamela a Peter Chance yn 1965, ond fe gadwodd yr ardd goediog a’r ystâd ehangach.

Bu farw Miss Mason yn 1979, ac fe adawodd yr ardd goedwig a’r tir o gwmpas i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol

Pamela and Peter Chance

Prynwyd Colby Lodge a’r ardd furiog yn 1965 gan Pamela and Peter Chance. Fe barhaon nhw â’r plannu, ynghyd ag adeiladu’r gazebo a chomisiynu’r darn o gelfyddyd trompe l’oeil.

Yn 1979, trosglwyddodd Peter berchnogaeth y tŷ a’r ardd furiog i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Bu farw’r ddau yn y 1980’au, gan adael cymynrodd er mwyn plannu llu o rododendrons.

Yn y goedwig ddwyreiniol fe ddowch o hyd i obelisg goffa gyda’r llythrennau IOC arno, yn awgrymu enw go iawn Peter, sef Ivan Oswald. Cylch o bileri metel yw cofadail ei wraig Pamela, a gallwch weld hwn yn Long Lane ar ochr draw’r dyffryn.

Tony and Cynthia Scourfield-Lewis

Fe ddaeth Tony and Cynthia Scourfield-Lewis i Colby Lodge a’r ardd furiog yn 1985. Fe helpodd y ddau weddnewid yr ardd furiog yn lleoliad ffurfiol, gan blannu a chreu y gosodiad addurnol a welwch heddiw.

Dychwelodd yr ardd furiog i’n gofal yn 2010.