Llyn adlewyrchiadau

Oxbow lakes and River Tywi, Dinefwr Park, Carmarthenshire

Mae llawer o ddyfroedd a llynnoedd yng Nghymru sy’n dwyn yr enw ‘llyn adlewyrchiadau’ am fod eu harwynebedd llonydd yn creu adlewyrchiad sy’n ddrych o’u hamgylchedd.

Mae’r chwedl hon yn dyddio nôl ganrifoedd, pan oedd tywysogion Cymreig yn dal i fyw yng nghastell Dinefwr, sy’n sefyll yn fygythiol ar ben bryn uwchlaw ystâd Dinefwr.
 
Un dydd, daeth y tywysog i wybod bod ei wraig wedi bod am dro ar hyd y Llwybr Cariadon cyfagos yng nghwmni ffarmwr lleol.
 
Yn ferw o genfigen, fe orchmynnodd y tywysog i’r ffermwr ddod i’r castell er mwyn ei gosbi. Ond yn lle ei ddedfrydu i farwolaeth yn y fan a’r lle, fe benderfynodd y tywysog osod her iddo.
 
Yr her i’r ffermwr oedd dod ag ugain o Wartheg Gwynion y Parc i odre Castell Dinefwr erbyn bore trannoeth.
 
Roedd hon yn dasg amhosib i ffermwr tlawd, ac roedd yn glir nad oedd y tywysog am roi cyfle iddo i arbed ei fywyd, ond yn hytrach roedd am ei fychanu a chodi cywilydd arno cyn ei ddienyddio.
 
Doedd y ffermwr ddim yn ŵr cyfoethog, a dim ond deg o Wartheg Gwynion y Parc oedd ganddo yn ei stoc. Ni allai fforddio prynu mwy er mwyn arbed ei fywyd, felly penderfynodd ildio i’w ffawd ac aeth am un tro olaf o amgylch ei Ddinefwr hoff, cyn wynebu’r diwedd.
 
Wrth rythu mewn rhyfeddod at harddwch y tir gogoneddus o’i gwmpas, cafodd syniad – syniad a allai arbed ei fywyd. Rhedodd nôl i’w fferm a chasglu ynghyd ei Wartheg Gwynion. Fe gerddon nhw i droed y castell ac fe alwodd y ffermwr ar y tywysog a dweud ei fod wedi cyflawni’r her.
 
Pan edrychodd y tywysog draw at y ffermwr a safai ar lan y llyn adlewyrchiadau gyda’i Wartheg Gwynion yn rhes gerllaw iddo, gallai weld yn glir bod ugain o wartheg yn sefyll gyda’r dyn ifanc. Deg ar lan y llyn – a deg yn glir yn adlewyrchiad y dŵr!