Y Felin Binnau, Gardd Bodnant

The Pin Mill at Bodnant Garden

Yr haf hwn bydd cyfle i ymwelwyr fwynhau golwg oddi uchod ar ein gerddi rhosod enwog yn eu gogoniant wrth i ni agor llawr uchaf y Felin Binnau am y tro cyntaf ar ôl blynyddoedd o waith cadwraeth.

Yr hen Felin Binnau yw un o nodweddion mwyaf adnabyddus yr ardd restredig Gradd I ac mae ymwelwyr wrth eu boddau yn tynnu lluniau ohoni. O fis Mehefin ymlaen gallwch ddod i mewn i’r adeilad i fwynhau golygfa uchel o’r terasau Eidalaidd yn union fel y byddai teulu’r rhoddwr wedi ei wneud, flynyddoedd lawer yn ôl.

Adeiladwyd pum teras Gardd Bodnant rhwng 1904 ac 1914 ac fe’u cynlluniwyd gan Henry McLaren a’i fam Laura (Arglwyddes Aberconway), garddwyr adnabyddus. Dros gyfnod o bum degawd cafodd pum lefel eu cerfio yn y llethr glaswelltog sy’n arwain i’r gorllewin o Neuadd Bodnant i gyfeiriad afon Hiraethlyn islaw, gan greu ‘ystafelloedd’ yn llawn borderi o flodau, gwelyau rhosod a nodweddion dŵr. 

Yn ddiweddarach, ychwanegodd Henry gerfluniau clasurol a dodrefn, gan gynnwys y cerflun o Bacchus ar y Teras Rhosod Uchaf, y ffynnon faróc Ffrengig ar y Teras Croquet, y sedd ar arddull William Kent ar Deras y Lilis a’r sffincsau cerrig ar y Teras Rhosod Isaf. Fel y cyffyrddiad olaf a mwyaf crand, yn 1939 ychwanegodd y Felin Binnau ar Deras y Gamlas isaf.

Gwaith Atgyweirio

Mae’r Felin Binnau yn dyddio o ddechrau’r 1700au a daeth yn wreiddiol o Woodchester yn Swydd Gaerloyw. Credir i’r adeilad gael ei godi fel tŷ haf ar gyfer lluest hela Elisabethaidd gerllaw ac yn ddiweddarach cafodd ei ddefnyddio fel adeilad gweithgynhyrchu ym Melinau Frogmarsh ac fel tanerdy, ond erbyn 1938 roedd yn adfail. Arweiniodd Henry McLaren apêl i adfer yr adeilad yn ei leoliad gwreiddiol ond pan fethodd hyn prynodd yr adeilad ac anfonodd weithwyr ei ystâd i’w symud, fesul bricsen, i Ardd Bodnant. Ailadeiladwyd y felin yn ganolbwynt i Deras y Gamlas ac fe’i defnyddiwyd gan y teulu McLaren fel ystafell yn yr ardd.

Dros y degawdau diwethaf mae’r llawr uchaf wedi bod ar gau i’r cyhoedd gan fod angen ei atgyweirio. Yn 2013 cafodd llawer o waith ei wneud i adfer y tu allan i’r Felin Binnau, ac yn dilyn hyn dechreuwyd ar y gwaith o adnewyddu’r tu mewn, gan gynnwys y grisiau pren troellog, y lloriau pren hardd, y waliau panelog a’r ffenestri plwm … y gall ymwelwyr edrych drwyddynt erbyn hyn i fwynhau golygfa wych o’r ardd lle mae llawer o waith cadwraeth ac adnewyddu hefyd wedi cael ei wneud dros y blynyddoedd diwethaf.

Gall y cyhoedd ymweld â’r Felin Binnau am ddim, ddeuddydd yr wythnos yn ystod yr haf (yn dibynnu ar y tywydd) rhwng mis Mehefin a diwedd mis Medi.

The Pin Mill being rebuilt at Bodnant Garden in the 1930s
The Pin Mill being rebuilt at Bodnant Garden in the 1930s
The Pin Mill being rebuilt at Bodnant Garden in the 1930s