Unbind the Wing: Stori o bleidlais yng ngardd bodnant

Y tu hwnt i’r gerddi taclus a’r terasau blodau hardd yng Ngardd Bodnant mae hanes menywod pwerus oedd yn cael ei gyrru gan wleidyddiaeth. Laura McLaren, a etifeddodd yr ardd a’r stad yn 1895, roedd yn dipyn o ddynes; nid yn unig roedd hi’n arddwraig flaenllaw ond roedd hi hefyd yn wraig fusnes alluog, yn ymgyrchydd gwleidyddol ac yn ganolog yn y frwydr am bleidlais i ferched. Roedd mam Laura, Agnes Heap, yn un o’r arloeswyr dros y bleidlais i ferched; yn 1855 fe dorrodd dir newydd pan gyhoeddodd Right of Women to Exercise the Elective Franchise. Roedd mam-yng-nghyfraith Laura, Priscilla Bright-McLaren hefyd yn arwain ymgyrchoedd cynnar yn erbyn caethwasiaeth a thros hawliau menywod. Gyda’i gilydd roedd teuluoedd estynedig Pochin, Bright a McLaren ar flaen y gad yn y mudiad dros bleidlais i fenywod. Yn 2018 wnaethon ni yn nodi canrif ers i fenywod gael y bleidlais drwy dynnu sylw at eu stori nhw gydag 'Unbind the Wing' arddangosfa a chyfres o ddigwyddiadau yn yr hydref.

Henry and Agnes Pochin of Bodnant Garden

Teulu'r Pochin 

Henry a Agnes Pochin yn rhannu agweddau Rhyddfrydol a chefndir crefyddol anghydffurfiol. Roedd y ddau hefyd ar dân dros greu newid cymdeithasol.

Helen McLaren, Duncan McLaren, John Bright, Priscilla Bright-McLaren and Charles McLaren

Teulu’r Bright 

Roedd Priscilla Bright (1815-1906) yn ferch i berchennog melin yn swydd Gaerhirfryn.

Laura and Charles McLaren of Bodnant Garden

Teulu’r McLaren 

Daeth y teulu estynedig Bright-McLaren-Pochin i fod yn rym dylanwadol iawn yn y cyfnod Fictoraidd hwyr a’r oes Edwardaidd

Blwyddyn o ddathlu