Rhyfeddodau bywyd gwyllt yr hydref yng Nghymru

Cyn i oerni’r gaeaf ddechrau gafael, mae’r hydref yn dymor arbennig i wylio bywyd gwyllt wrth i sawl rhywogaeth baratoi i symud. Mae’n gyfle i fwynhau arddangosfeydd gwych, nid yn unig ar y tir ond hefyd yn yr awyr. Bydd rhai adar yn gadael ein gwlad ac eraill yn cyrraedd, a rhai yn gwledda ar ffrwythau’r tymor. Dyma rai o’r goreuon o fywyd gwyllt ar draws Cymru.

Brown long-eared bat (Plecotus auritus) emerging from log roost

Gweld ystlumod 

Mae’r hydref yn amser gwych i wylio ystlumod cyn iddynt ddiflannu i gysgu drwy’r gaeaf. Yng Ngardd Goedwig Colby mae llawer ohonynt yn byw mewn hen adeiladau, hen siafftiau pyllau glo ac yn y coed. Mae coetir, nentydd a dolydd y stad hefyd yn gartref i adar, dyfrgwn, ymlusgiaid ac amffibiaid.

Gwartheg Gwynion Parc Dinefwr

Cyfarfod Gwartheg Gwynion y Parc 

Un o nodweddion unigryw y parcdir eang a ddyluniwyd gan Capability Brown yn Ninefwr yw’r brid hynafol a phrin o Wartheg Gwynion. Mae’r stad hefyd yn gartref i barc ceirw sy’n dyddio o’r canol oesoedd lle bydd sŵn isaol y bychod yn atseinio yn ystod y tymor rhidio ym mis Hydref.

Mae coedwig Llanerchaeron yn lle delfrydol i fynd am dro

Gwledd i’r llygaid 

Yn yr hydref mae dolydd, coetir a dyfroedd fferm weithiol a stad Llanerchaeron yn hafan i adar, ystlumod, dyfrgwn a mathau eraill o fywyd gwyllt. Ceir yno hefyd arddangosfa drawiadol o ffyngau, gan gynnwys capiau cwyr. Mae’r ffyngau prin yn ffynnu, diolch i’r dulliau ffermio traddodiadol a ddefnyddir yn y Safle o Ddiddordeb Gwyddonol hwn.

Braich y Pwll, Uwchmynydd, Penrhyn Llyn

Gwylio adar tymhorol  

Mae Pen Llŷn yn hafan ar gyfer gwylio adar a gallwch weld adar brodorol ac ymwelwyr mudol yn ystod tymor magu’r hydref. Bydd nifer mawr o delorion helyg, siff-siaffod a drywod eurben yn cyrraedd yn yr hydref, yn ogystal â sawl rhywogaeth o wybedogion, teloriaid, siglennod, brychion a llinosiaid.

A solitary seal sits with its head upright and its paws supporting it on a beach at Blakeney Point

Gweld morloi ar hyd yr arfordir 

Mae Gorllewin Cymru yn gartref i oddeutu 5,000 o forloi llwyd yr Iwerydd ac mae eu lloi bach i’w gweld rhwng misoedd Medi a Rhagfyr mewn sawl man ar hyd arfordir Gogledd Sir Benfro. Dewch â’ch ysbienddrych ac ymunwch gydag un o’n ceidwaid ar Draeth Marloes i weld un o ryfeddodau blynyddol byd natur.

Wild ponies grazing, Snowdonia

Cerdded yng nghwmni merlod gwyllt 

Profiad cyfareddol yw gweld y merlod gwyllt wrth gerdded ar fynydd y Carneddau. Mae’r merlod gwyllt sy’n byw ar fynyddoedd Eryri yn dyddio nôl i oddeutu 500CC, ac mae tua 200 ohonynt ar ôl yn crwydro’r dirwedd arw.

Bedwen hynafol, Cwm Tarell, Bannau Brycheiniog, Powys

Y byd i gyd mewn coeden 

Mae Dyffryn Tarell, ar odre Bannau Brycheiniog, yn gartref i rai o’n coetiroedd lled-hynafol. Yn ogystal â chynnig gwledd o liw yn ystod yr hydref mae’r coed hynafol hyn yn cynnal llond gwlad o o fywyd gwyllt fel ffyngau prin, cennau ac infertebratau sy’n byw mewn pren marw.

Dwy wiwer goch mewn blwch bwydo

Llwyddiant y Wiwerod Coch 

Cafodd chwech o wiwerod coch eu cludo i Blas Newydd yn 2008 a’u rhyddhau i’r coetir collddail. Fe wnaethon nhw fridio’n llwyddiannus a bellach maen nhw i’w gweld yn y gerddi a pharcdir y stad, yn casglu cnau ac yn bwydo yn y gorsafoedd bwyd niferus.