Fila John Nash

Y Cyntedd yn Llanerchaeron

Wedi’i gosod yng nghanol harddwch Dyffryn Aeron, mae fila John Nash yn manteisio ar y golygfeydd dros dirwedd hardd. Mae symlrwydd y tu allan yn cuddio myrdd o siapiau a manylion cymhleth ynghyd ag enghraifft brin o gwrt gwasanaeth cyfan sydd wedi ei guddio y tu ôl i’r tŷ.

John Nash a Llanerchaeron

Mae hanes yr hen ystâd wledig hon ar safle pentref canoloesol yn unigryw ac yn gyfraniad pwysig at ddeall a dathlu cyfnod allweddol yng ngyrfa gynnar un o benseiri enwocaf Prydain.

Cwblhawyd y plas teuluol yn Llanerchaeron yn 1795. Roedd y gwaith adeiladu’n dilyn dyluniad gan John Nash; roedd e’n bensaer uchelgeisiol ond doedd e ddim wedi sefydlu ei hun yn llawn bryd hynny. Ar ôl mynd yn fethdalwr yn Llundain pan oedd ond yn 31 oed, symudodd John Nash i hen sir ei fam sef Sir Gaerfyrddin i ailadeiladu ei enw da. Fe wnaeth Nash ddylunio sawl fila (sef tŷ gwledig crand yn sefyll yn ei dir ei hun) ar gyfer uchelwyr Cymru.

Yn fuan ar ôl iddo orffen dylunio Llanerchaeron aeth Nash yn ôl i Lundain gyda phortffolio o weithiau llwyddiannus dan ei fraich. Aeth ymlaen i lunio Pafiliwn Brighton, Stryd Regent yn Llundain a Phalas Buckingham i Sior IV. At ei gilydd mae’r gweithiau hyn yn darparu’r cefndir i’r cyfnod a elwir yn hanesyddol fel ‘Y Rhaglywiaeth’.

Y Tŷ

Mae Plas Llanerchaeron yn enghraifft o Fila Sioraidd yn yr arddull Paladaidd. Dyma’r arddull a ddysgodd John Nash yn ystod saith mlynedd fel disgybl gyda Robert Taylor, y pensaer arbenigol. Fe ddyluniwyd Neuadd y Sir yng Nghaerfyrddin yn yr arddull hwn gan Robert Taylor yn ystod yr un cyfnod.

Ar yr olwg gyntaf, mae’r tŷ yn syml – blwch dau lawr o stwco a llechi, ond gosododd Nash y cyfan yn ofalus i wneud y mwyaf o’r golygfeydd dros y dirwedd hardd. Trefnodd y prif ystafelloedd o amgylch cyntedd grisiau canolog wedi’i oleuo ar y top. Mae tu mewn y tŷ yn dangos cymaint o feistr oedd Nash ar greu siapiau cymhleth a manylion clasurol cynnil. Chwiliwch yn arbennig am y ffrisiau gwaith plaster. Mae pob un yn wahanol ac o ansawdd arbennig o uchel

Mae ardal y gweision yng nghefn y tŷ yn dangos yn amlwg y gwahaniaeth rhwng bywyd bob dydd y teulu a’u staff a weithiai’n galed. Mae gan y gegin bopty Edwardaidd sy’n cael ei danio’n aml – cadwch lygad ar agor am bice bach ffein pan fyddwch chi’n galw heibio!

Y cwrt gwasanaeth

Dyma un o  ardaloedd mwyaf diddorol a phwysig stad Llanerchaeron. Mae bron yn unigryw gan ei fod wedi goroesi yn ei ffurf wreiddiol. Cafodd y cwrt ei gynllunio i fod mor effeithiol â phosib. Mae’n dangos yn glir faint o waith oedd ynghlwm wrth redeg tŷ gwledig. Yn y cwrt gwasanaeth cewch weld y llaethdy, ystafell paratoi offer y llaethdy, ystafell baratoi a storio caws, ystafell pobi bara, ystafell fygu, ystafell halltu, y bragdy a’r ystafell sychu dillad. 
 

Heddiw gallwch roi cynnig ar rai o’r tasgau hyn a oedd rhan mor bwysig o fywyd pob dydd y gweision yn Llanerchaeron - fel golchi dillad a churo’r matiau.

Rhowch gynnig ar waith tŷ hen ffasiwn
Rhowch gynnig ar waith tŷ hen ffasiwn yng nghwrt gwasanaeth Llanerchaeron