Yn ôl i’r dyfodol gydag ynni dŵr yn Llyndy Isaf

Cafodd cynllun trydan dŵr newydd Llyndy Isaf ei osod fel rhan o Raglen Fuddsoddi’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol mewn Ynni Adnewyddadwy fel rhan o’n gweledigaeth o sicrhau bod 50% o’n hynni'n dod o ffynonellau adnewyddadwy erbyn 2020.

Yn ôl ymgynghorydd amgylcheddol yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru, Keith Jones, maent yn mynd ‘yn ôl i’r dyfodol’ ar fferm Llyndy Isaf gan ailgyflwyno system trydan dŵr – ond bod hon yn un fodern.

Meddai, “Mae Llyndy Isaf yn un o’r enghreifftiau gorau o ffermio dwysedd isel er budd cadwraeth natur yn y rhan hon o Gymru a bu gan y fferm ei system drydan dŵr ei hunan tan yr 1960au.”

Mae’r system newydd yn cyflenwi trydan i’r fferm, y ffermdy a fflat yr ysgolor, ac fe’i defnyddir gan y ddau bwmp gwres newydd hefyd.Mae cynllun trydan dŵr Llyndy Isaf yn dangos sut y gellir gwneud hyn gan effeithio ychydig iawn ar ecoleg a’r amgylchedd.

Fel rhan o’r ymgais i wneud Llyndy Isaf yn fferm gynaliadwy, gwnaed llawer o waith ar y ffermdy a’r fflat fel eu bod yn defnyddio ynni’n fwy effeithlon.

Meddai Rheolwr y Prosiect Trydan Dŵr, Rob Gwillim: “Lle’r oedd modd, cafodd yr inswleiddio ei wella ac, yn hytrach na’r hen Rayburn olew aneffeithiol, defnyddir pympiau gwres ffynhonnell aer sy’n gweithio’n effeithiol i dynnu gwres o’r aer a chodi ei dymheredd i lefel ddefnyddiol.

“Mae’r newid o olew i drydan yn gymhelliad i greu’n trydan ein hunain. I ddechrau’r broses, gosodwyd aráe ffotofoltäig (PV) ar do ysgubor.”

Bydd y prosiect yn cynhyrchu tua 37,000 kWh o drydan y flwyddyn - mwy nag y mae’r tŷ, y fflat a’r fferm yn ei ddefnyddio.

Felly, yn ogystal ag arwain at ostyngiad yn y biliau trydan, bydd modd cynhyrchu incwm trwy werthu trydan a chael cymorth y llywodraeth trwy’r Tariff Cyflenwi Trydan gan ailfuddsoddi yn y dirwedd drawiadol.

Yn ogystal, trwy gynhyrchu ynni adnewyddadwy, bydd tua 18 tunnell yn llai o CO2 yn cael eu hallyrru bob blwyddyn. Bydd yr holl fanteision hyn yn helpu i wneud Llyndy Isaf yn fferm fwy cynaliadwy.

Ac meddai Rhys Thomas, Rheolwr Cefn Gwlad yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn Eryri “Mae Llyndy Isaf yn fferm fynydd 614 erw yn Nant Gwynant, ym mherfeddion Eryri. Mae’n ymestyn o lannau hardd Llyn Dinas i gopa Moel y Dyniewyd ac mae’n cynnwys cyfuniad o gynefinoedd - rhostiroedd, mawnogydd a choetiroedd - sydd â chyfoeth o fywyd gwyllt.

Oherwydd y system ffermio dwysedd isel yn Llyndy, mae’r coetir wedi lledaenu ymhell y tu hwnt i’w ffensys.Erbyn hyn, mae gennym ni un o’r enghreifftiau gorau o rostir coediog yng Nghymru gyfan. Bydd yr incwm ychwanegol a ddaw o’r cynllun trydan dŵr yn golygu y gallwn barhau â’r gwaith presennol ymhell i’r dyfodol.”