Trysorau cyfrin yr ardd

Mae’r gerddi a’r tir o gwmpas Plas Newydd yn ymestyn dros 169 erw o goetir a pharcdir sy’n cynnwys 40 erw o erddi. Dewch i weld beth sydd i’w ddarganfod yn y lle arbennig yma.

Mae cyfuniad o leoliad, daeareg a hinsawdd yn gwneud y gerddi yma’n rhai arbennig. Mae faint o law a chysgod sydd yma’n golygu bod planhigion rhyfeddol yn gallu ffynnu yma. Mae lleoliad y plasty ar lan y Fenai a’r golygfeydd godidog o Eryri yn ei wneud yn safle unigryw a’r amrywiaeth sydd i’r tirwedd yma’n golygu fod nodweddion hynod yn perthyn i’r gerddi yma.

Safle cysgodol

Yn rhai o’r gerddi sy’n agos iawn at y tŷ, fel y cwrt ar lan y Fenai, lle mae yna waliau carreg cysgodol enfawr, mae yna feicro-hinsawdd sy’n caniatáu i blanhigion bach egsotig dyfu. Oherwydd hyn mae’r cwrt yn llecyn clud ichi fwynhau brechdan o’r siop goffi yn yr awyr agored.

Ar ochr ddwyreiniol y plasty mae teras yr ystafell haul lle mae llwyni bychain a phlanhigion alpaidd fel ceanothus, artemisia, sempervirens, sedum, dianthus a phlox. Mae llawer ohonyn nhw’n tyfu’n syth allan o’r wal galchfaen gan wneud iddi edrych fel clogwyn wedi ei orchuddio gan flodau.

Lliwiau tanllyd

Ar yr ochr ogleddol mae’r Teras Eidalaidd lle mae borderi fflamgoch o blanhigion fel canna, ligularia, rudbeckia a dahlia, yn gwrthgyferbynnu gyda’r borderi mwy oeraidd eu lliw sy’n cynnwys agapanthus a ceratostigma.

Mewn rhannau eraill o’r ardd mae toreth o blanhigion môr y canoldir a cherfluniau ac yrnau wedi eu gorchuddio gyda chen. Yn is i lawr mae Gardd y Ffrwd gyda'i hafonig fach yn tasgu drwy’r cerrig a blodau’r gwanwyn fel saxifrage, trillium, lamium, tiarella a heuchera yn ffurfio carped o liw.

Coed cyfrin

Mae yna deimlad arbennig yn yr ardd goed Awstralasiaidd lle mae dail tywyll y fedwen Chileaidd yn gwrthgyferbynnu gydag ysgafnder aromatig yr ewcalyptws. Mae’r ddwy goeden yn rhoi cysgod i nifer o blanhigion o hemisffer y de. Gerllaw mae’r rhan o’r ardd sy’n cael ei alw’n India’r Gorllewin; lawnt braf, coed mawr praff a’n tŷ coeden hudolus.

Ym mhen deheuol y parc mae pinwydd yr Alban yn tyfu’n uchel yn yr ardd rhododendron, lle mae un o’r casgliadau coed gorau yng Nghymru. Mae yma sawl coeden magnolia urddasol hefyd.