Plas Newydd; Gardd ar gyfer pob tymor.

Mae tirwedd restredig Gradd 1 Plas Newydd yn cynnwys 40 erw o ardd ac 129 erw o goetir a pharcdir. Dyma flas bach i chi o’r hyn y gallwch ei ddarganfod.

Lleoliad hyfryd

Mae lleoliad a hinsawdd yr ardd yn help mawr i’w wneud yn lle arbennig. Byddai’n anodd meddwl am le brafiach na’r ardd sy’n swatio ar lannau Afon Menai, gyda golygfeydd ysblennydd o fynyddoedd Eryri. Gan fod yr hinsawdd mor fwyn, mae llawer o blanhigion yn ffynnu yno, o’r rhododendrons a’r magnolias i blanhigion prin o hemisffer y de yn yr Ardd Goed.

Borderi braf

Mae’r Terasau Eidalaidd a Chowt yr Ystafell Haul yn llawn lliw o ddechrau’r gwanwyn tan yr hydref.  Mae’n werth dod yma i weld y tiwlips trawiadol yn y borderi ym mis Mawrth, a daw blwyddyn y borderi i ben gyda dahlias a gwerddonellau ym mis Hydref.

Mae'r Border Poeth ar y Terasau’n gymanfa o goch, oren a melyn, sydd mewn gwrthgyferbyniad â’r Border Oer gyferbyn. Cafodd Cowt yr Ystafell Haul ei adnewyddu’n ddiweddar ac mae’n llawn arlliwiau o las, pinc a gwyn, rhai o’r planhigion wedi'u tyfu o fylbiau ac eraill yn rhai lluosflwydd. Mae'n dal yn hardd trwy'r haf.

Mae rhywbeth newydd i’w ddarganfod ym mhob cornel o’r ardd
Gerddi Plas Newydd o’r awyr
Mae rhywbeth newydd i’w ddarganfod ym mhob cornel o’r ardd

India’r Gorllewin

Yma, gwelwch lawntiau eang gyda choed sbesimen mawr, magnolias prydferth, llawer o flodau seithliw, ynghyd â choed masarn Japan sy’n eithriadol o hardd yn yr hydref. Yma, hefyd, mae’r Cwm Camelias mewn hen chwarel, a’n Tŷ Pen Coeden gwych.  Mae’n fan delfrydol i gymryd egwyl i ymgolli yn yr amgylchoedd heddychlon.

Magnolia yn blodeuo ym Mhlas Newydd
Magnolia flowering in the garden at Plas Newydd, Anglesey
Magnolia yn blodeuo ym Mhlas Newydd

Yr Ardd Goed

Ceir awyrgylch arbennig yn yr Ardd Goed lle mae canopi o goed ffawydd Chile ac ewcalyptws persawrus yn rhoi cysgod i lawer o blanhigion anghyffredin o hemisffer y de, fel Coeden Fflamau Chile sy’n goch llachar ym mis Mehefin, a'r eucryphia sydd â blodau gwynion hardd ym mis Awst.

Mae rhisgl y coed ewcalyptws yn pilio a gadael patrymau a lliwiau prydferth ar foncyffion yr ardd goed Awstralasiaidd.
Rhisgl y coed ewcalyptws ym Mhlas Newydd
Mae rhisgl y coed ewcalyptws yn pilio a gadael patrymau a lliwiau prydferth ar foncyffion yr ardd goed Awstralasiaidd.

Rhododendrons rhamantus

Yn yr 1930au, plannwyd sbesimenau oedd newydd eu cyflwyno i Brydain gan chwilotwyr planhigion yn yr Ardd Rhododendrons sydd dipyn o’r neilltu ac yn heddychlon. Cafodd ei ehangu gan y 7fed Ardalydd yn yr 1940au gan blannu rhododendrons a gafodd yn anrhegion priodas oddi wrth yr Arglwydd Aberconwy o Bodnant. Yn ogystal â’r sbesimenau aeddfed hyn fe welwch fagnolias ysblennydd. Maent yn blodeuo’n gynnar gan ddod â fflachiadau hyfryd o liw i’r ardd ar ôl y gaeaf.

Dewch i ymweld â’r Ardd Rhododendrons ysblennydd.
Blodau rhododendron pinc yng ngardd Plas Newydd.
Dewch i ymweld â’r Ardd Rhododendrons ysblennydd.

Dôl Blodau Gwyllt

Mae’n anodd credu erbyn hyn ond cae rygbi oedd ar ein dôl blodau gwyllt yn wreiddiol.  Ceir yma amrywiaeth enfawr o blanhigion, pryfetach ac adar, yn eu plith bedwar o’n tegeirianau brodorol: y tegeirian brych, tegeirian-y-gors gogleddol, tegeirian-y-gors deheuol a’r tegeirian llydanwyrdd sy’n brin trwy Brydain, ynghyd â llawer o rywogaethau eraill y dolydd. Mae wedi cael statws Dôl y Coroni ac mae’n edrych yn rhagorol ddechrau’r haf.

Chwiliwch am y cuddfannau

Ewch am dro o gwmpas gardd Plas Newydd a darganfod byd o blanhigion a choed gyda mannau o’r neilltu lle cewch ymlacio ac ymgolli yn y golygfeydd.  Mae dwy guddfan ar hyd y llwybrau ar lan Afon Menai lle cewch wylio’r gwahanol adar, yn y coetir neu ar lan y dŵr.