Gardd ar gyfer pob tymor ym Mhlas Newydd, Ynys Môn

Gerddi Plas Newydd o’r awyr

Mae tirwedd restredig Gradd 1 Plas Newydd yn cynnwys 40 erw o ardd ac 129 erw o goetir a pharcdir. Dyma flas bach i chi o’r hyn y gallwch ei ddarganfod.

Mae lleoliad a hinsawdd yr ardd yn help mawr i’w wneud yn lle arbennig. Byddai’n anodd meddwl am le brafiach na’r ardd sy’n swatio ar lannau Afon Menai, gyda golygfeydd ysblennydd o fynyddoedd Eryri. Gan fod yr hinsawdd mor fwyn, mae llawer o blanhigion yn ffynnu yno, o’r rhododendrons a’r magnolias i blanhigion prin o hemisffer y de yn yr Ardd Goed.

Borderi braf

Mae’r Terasau Eidalaidd a Chowt yr Ystafell Haul yn llawn lliw o ddechrau’r gwanwyn tan yr hydref.  Mae’n werth dod yma i weld y tiwlips trawiadol yn y borderi ym mis Mawrth, a daw blwyddyn y borderi i ben gyda dahlias a gwerddonellau ym mis Hydref.

Mae'r Border Poeth ar y Terasau’n gymanfa o goch, oren a melyn, sydd mewn gwrthgyferbyniad â’r Border Oer gyferbyn. Cafodd Cowt yr Ystafell Haul ei adnewyddu’n ddiweddar ac mae’n llawn arlliwiau o las, pinc a gwyn, rhai o’r planhigion wedi'u tyfu o fylbiau ac eraill yn rhai lluosflwydd. Mae'n dal yn hardd trwy'r haf.

India’r Gorllewin

Yma, gwelwch lawntiau eang gyda choed sbesimen mawr, magnolias prydferth, llawer o flodau seithliw, ynghyd â choed masarn Japan sy’n eithriadol o hardd yn yr hydref. Yma, hefyd, mae’r Cwm Camelias mewn hen chwarel, a’n Tŷ Pen Coeden gwych.  Mae’n fan delfrydol i gymryd egwyl i ymgolli yn yr amgylchoedd heddychlon.

Yr Ardd Goed

Ceir awyrgylch arbennig yn yr Ardd Goed lle mae canopi o goed ffawydd Chile ac ewcalyptws persawrus yn rhoi cysgod i lawer o blanhigion anghyffredin o hemisffer y de, fel Coeden Fflamau Chile sy’n goch llachar ym mis Mehefin, a'r eucryphia sydd â blodau gwynion hardd ym mis Awst.

Rhododendrons rhamantus

Yn yr 1930au, plannwyd sbesimenau oedd newydd eu cyflwyno i Brydain gan chwilotwyr planhigion yn yr Ardd Rhododendrons sydd dipyn o’r neilltu ac yn heddychlon. Cafodd ei ehangu gan y 7fed Ardalydd yn yr 1940au gan blannu rhododendrons a gafodd yn anrhegion priodas oddi wrth yr Arglwydd Aberconwy o Bodnant. Yn ogystal â’r sbesimenau aeddfed hyn fe welwch fagnolias ysblennydd. Maent yn blodeuo’n gynnar gan ddod â fflachiadau hyfryd o liw i’r ardd ar ôl y gaeaf.

Dôl Blodau Gwyllt

Mae’n anodd credu erbyn hyn ond cae rygbi oedd ar ein dôl blodau gwyllt yn wreiddiol.  Ceir yma amrywiaeth enfawr o blanhigion, pryfetach ac adar, yn eu plith bedwar o’n tegeirianau brodorol: y tegeirian brych, tegeirian-y-gors gogleddol, tegeirian-y-gors deheuol a’r tegeirian llydanwyrdd sy’n brin trwy Brydain, ynghyd â llawer o rywogaethau eraill y dolydd. Mae wedi cael statws Dôl y Coroni ac mae’n edrych yn rhagorol ddechrau’r haf.

Chwiliwch am y cuddfannau

Ewch am dro o gwmpas gardd Plas Newydd a darganfod byd o blanhigion a choed gyda mannau o’r neilltu lle cewch ymlacio ac ymgolli yn y golygfeydd.  Mae dwy guddfan ar hyd y llwybrau ar lan Afon Menai lle cewch wylio’r gwahanol adar, yn y coetir neu ar lan y dŵr.