Beth yn y Byd! Golwg greadigol ar gasgliad Castell Penrhyn a diwylliant trefedigaethol

Books featured in the What a World exhibition at Penrhyn Castle

Yng Nghastell Penrhyn rydym yn ceisio adrodd ein stori yn greadigol, drwy'r adeilad, lluniau a'r gwrthrychau sydd dan ein gofal.

Ers 2018, rydym wedi bod yn arbrofi ym Mhenrhyn. Rydym wedi defnyddio ein casgliad i archwilio mewn i hanes yn bell du hwnt i waliau'r castell - hanes y bobl a'r llefydd a dalodd am adeiladu a dodrefnu Castell Penrhyn.

Croeso i Beth yn y Byd! - Welcome to What a World!

Er mwyn creu Beth yn y Byd! aethom ati i weithio ar y cyd gyda chriw o bobl ifanc, Shaza, Fatimah, Leon, Adam, Abhay, Victoria, Julia, Alice, Khalid, a Zahraa o ysgol Our Lady’s Primary School ym Mangor.

Dewisodd y criw 9 gwrthrych o'r casgliad, er mwyn archwilio mewn i gysylltiadau'r castell gyda chaethwasiaeth a threfedigaeth.

Ar yr un pryd, aeth staff a gwirfoddolwyr ati i weithio yn yr archif er mwyn gwella ein dealltwriaeth a'n gwybodaeth am gysylltiadau Penrhyn gyda chaethweision yn y planhigfeydd yn Jamaica.

Daeth y plant ynghyd a haneswyr a beirdd lleol Martin Daws a Aneurin Karadog er mwyn creu gwaith creadigol yn ymateb i'r darnau. Rhoddodd hyn gyfle euraidd i ni drin a thrafod y darnau a'r hanes byd eang mewn ffordd newydd.

Dyma eu cyflwyniad nhw i'r arddangosfa.

Oherwydd cyfyngiadau Covid-19, roedd rhaid cau y castell ar brydiau yn 2020, a ni gafodd llawer gyfle i weld yr arddangosfa. Pan fydd y castell yn ail agor bydd cylfe eto i weld Beth yn y Byd! a nes daw yr adeg hynny hoffwn gyflwyno rhai o'r darnau i chi, yn ddigidol, er mwyn cael blas ar yr hyn fydd i'w weld.

Cyflwyniad i'r casgliad

Wrth edrych yn ôl ac adlewyrchu ar y gwaith a'r broses o greu Beth yn y Byd! dywedodd Leon:

“Dwi'n meddwl ei fod yn bwysig siarad am y gwrthrychau yma oherwydd mae o'n rhan o hanes pawb. Mae o'n dywyll, yn anodd, yn anghynnes ac yn greulon. Cymerwch y gromen adar, maen nhw wedi cymryd pethau prydferth ac wedi eu trin fel nad oeddent yn fyw, fel bod yr adar yn fath o eiddo. Mae'r castell yma'n brydferth, mae'r pethau yma yn brydferth, ond maent yma oherwydd creulondeb, rhai ohonynt oherwydd creulondeb tuag at bobl o Affrica cafodd eu caethiwo.

“Mae ysgrifennu'r cerddi yma wedi gwneud i mi fyfyrio ac ystyried stori Penrhyn. Dydw i ddim yn berson emosiynol a dweud y gwir, ond mae hi'n bwysig i ni feddwl am ein hanes, a hanes pobl eraill; pam bod y castell yma yn bodoli?

“Mae angen i ni edrych ar brydferthwch y gorffennol ond hefyd adnabod ein camgymeriadau ac adeiladu dyfodol gwell. Pam gwneud yr un camgymeriadau eto?"

Ewch i'n tudalen amseroedd agor am y manylion diweddaraf.
 

Llechi a Siwgr