Darganfod yr Ardd Furiog yng Nghastell Penrhyn ar ddiwedd y gaeaf

Gardd Walter Speed yng Nghastell Penrhyn

Mae’r gaeaf yn amser tawel yng ngerddi Castell Penrhyn ond mae ambell drysor tymhorol i’w ddarganfod wrth fynd am dro o gwmpas yr Ardd Furiog. Dyma ganllaw i’ch helpu i ddod o hyd iddyn nhw.

Mae ’na ddrws yn hen wal frics yr Ardd Furiog sy’n eich arwain i mewn i’r ardd ac i’r teras uchaf. 

Ar eich llaw chwith, mae blodau bach tlws y grug gwyn yn dechrau blodeuo ac wrth yr ail fwa yn y wal ar ochr dde’r ardd bydd persawr ysgafn y Jasminum officinale yn llenwi’ch ffroenau, er nad yw fel arfer yn blodeuo yn y gaeaf! Tu hwnt i’r Jasmin mae’r Ffiwsia mycrophylla pinc wedi bod yn llawn blodau ers misoedd – mae ganddo flodau bach siâp cloch sy’n ddigon o sioe. Yn pendilio oddi ar y wal bellaf, draw’r tu hwnt i’r teras uchaf, fe welwch chi flodau tlws yr Abutilon megapotamicum sydd eto’n siâp cloch gyda phetalau melyn ar fonyn o sepalau coch trawiadol.  

O gwmpas y teras uchaf, wrth ymyl y pwll dŵr pellaf, mae’r Gwifwrnwydd yn ei flodau. Sylwch ar wawr goch y coesau sy’n dal y blodau hufen ysgafn er bod ei aeron yn lliw indigo dwfn. Gerllaw mae blodau gwyn, eiddil y Ffiwsia magellanica ‘Alba’ yn dal i flodeuo a’r olaf o flodau’r rhosod Malena lliw ceirios yn agor, hen ffefryn yn yr ardd hon. 

Ar y dde i’r stepiau sy’n mynd lawr i ran isaf yr Ardd Furiog mae’r Leucojum vernum neu ‘bluen eira’r gwanwyn’ fel mae hefyd yn cael ei adnabod. Mae’r blodau gwyn tlws yma ar ffurf cloch , efo marc gwyrdd ar flaen eu petalau weithiau. Mi fydd y coed cwins Siapaneaidd yn dechrau blodeuo rŵan hefyd gan roi fflachiadau o liw oren a samwn i’r ardd.

Yn cysgodi yn y border bach o dan y stepiau mae’r pulmonarias a’r camelia lliw pinc trawiadol. Yma hefyd mae’r wifwrnwydden, y Viburnum bodnantense, â’i blodau pinc ysgafn sy’n troi’n wyn dros amser ac yn rhoi arogl persawrus bendigedig.

Ar y chwith i’r bwa ffiwsia, camwch oddi ar y llwybr i weld y gollen ystwyth Tsieineaidd a’i blodau cain lliw melyn llachar sy’n rhoi persawr hyfryd ac yn werth eu gweld. Does dim dail ar ei changhennau ond mi welwch chi eu bod wedi eu gorchuddio â chen gwyrdd golau. Mae blodau pinc hardd y llwyn asalea gerllaw yn eu hanterth rŵan hefyd ac yn ddigon o ryfeddod! 

Ar y dde i’r bwa ffiwsia mae Gardd Ddŵr Lady Sybil wrthi’n cael ei chreu. Mae lili wen fach yn tyfu driphlith draphlith ar y lan bellaf gyda blodau lliw llechen las yr Hellebore yma ac acw yn eu plith a’r rheonllys mawr yn dechrau blaguro’n is i lawr.

Pan fyddwch chi wedi gorffen archwilio’r ardd, ewch yn ôl tua’r castell i gynhesu gyda phaned a rhywbeth bach i’w fwyta o siop goffi’r stablau neu ystafell de’r castell.

Gwnewch amser i fynd am dro hamddenol o gwmpas Ardd Furiog Castell Penrhyn dros y gaeaf yma a darganfod rhai o’i chyfrinachau yn y tywydd oer.