Manon Steffan Ros - 12 stori

Straeon ffuglennol ac ymyriadau artistig gan yr awdur adnabyddus, Manon Steffan Ros – ymateb creadigol i orffennol, presennol a dyfodol Castell Penrhyn.

Eleni (2018) mae Castell Penrhyn yn lansio casgliad o ddarnau ffuglennol newydd sbon '12 Stori' gan yr awdur Manon Steffan Ros.  Y creadigaethau ffuglennol hyn yw ei hymateb personol i hanes cythryblus y castell a’i wreiddiau ym masnach gaethwasiaeth Jamaica a diwydiant llechi Gogledd Cymru.

Gan iddi gael ei magu yn yr ardal a mynychu’r ysgol uwchradd ym Methesda, gwelodd Manon drosti ei hun y teimladau dwfn o gasineb tuag at y Castell a oedd unwaith yn gartref i’r teulu Pennant.

Mae Manon ei hun yn teimlo bod ganddi berthynas ranedig â’r castell; ar un llaw, mae hi’n cael ei denu ato ond, ar yr un pryd, yn teimlo’n euog wrth weld y cyfoeth amlwg a’r cysylltiadau hanesyddol anodd â’r planhigfeydd siwgr yn Jamaica a bywydau caled chwarelwyr Bethesda ar ddechrau’r 20fed ganrif. 

'Yn sicr, fydda i ddim yn cyflwyno fersiwn 'Downton Abbey' o’r castell a’i hanes. Mae’r cyfan am fod yn boenus o onest " dywedodd Manon yn ystod ymweliad diweddar â’r castell.   "Mae Castell Penrhyn wedi bod yn fy meddwl am dros 20 mlynedd, ac mewn rhyw ffordd mae tynged wedi chwarae ei ran yn y prosiect hwn – dw i’n meddwl fy mod i bob amser yn mynd i ddychwelyd yma mewn rhyw ffordd".

Mae Manon wedi gweithio’n bennaf gyda’r gair ysgrifenedig, ac fel awdur llwyddiannus mae hi’n edrych ymlaen at gyflwyno rhai o’r 12 stori drwy gyfryngau eraill, gan gynnwys dehongliadau gweledol a cherddorol. 

Mae un o’r rhesymau pam mae Manon yn teimlo mor angerddol am y castell ac yn awyddus i adrodd ei straeon yn ymwneud â rhywbeth ddigwyddodd iddi yn y gorffennol.  Pan oedd yn ei harddegau, dechreuodd Manon wirfoddoli yn y castell – er mawr hwyl i nifer o’i chyfoedion ym Methesda.  Yn ystod ei chyfnod yn y castell, roedd yn ailadrodd hanes y streic a’r chwarel i rai ymwelwyr oherwydd roedd yn teimlo bod hyn yn rhan hanfodol o’r profiad cyffredinol o ymweld â Chastell Penrhyn.

Fodd bynnag, fe wnaeth aelod staff ar y pryd ei chlywed hi’n adrodd yr hanes a dywedodd wrthi i roi’r gorau iddi yn y fan a’r lle. Dywedodd wrthi fod ymwelwyr eisiau clywed ochr ddymunol yr hanes yn unig. Gan nad oedd hyn yn rhywbeth roedd hi’n teimlo’n hapus yn ei gylch, gadawodd yn fuan wedyn.

Fodd bynnag, mae Manon wedi sylwi bod newid ar droed yn y castell.

"Dw i wedi rhyfeddu i weld sut mae’r agwedd wedi newid – roedd yn hollol annisgwyl! Mae gwir angen adrodd y straeon go iawn yn y Castell, a pheidio â gadael unrhyw fylchau".

Bydd 12 Stori Manon i’w gweld ar lawr gwaelod y Castell rhwng 16 Mehefin a 4 Tachwedd 2018, 12pm - 4pm.  Mynediad trwy’r Neuadd Fawr. 

Gan fod mynediad i'n profiad  'Amser' yn cynnwys grisiau a grisiau troellog, rydym wrthi yn paratoi ffilm fer o'r arddangosfeydd.  Bydd hon i weld o'r 23 Mehefin ymlaen.  Gofynnwch yn y Neuadd Fawr am fwy o wybodaeth.