Cartref y teulu Myddelton

Golygfa o'r salŵn o'r 17eg ganrif yng Nghastell y Waun

Darganfyddwch sut cafodd y gaer ei throi’n gartref urddasol i'r teulu Myddelton ar ôl 1595 – gydag ystafelloedd wedi eu dodrefnu'n foethus i adlewyrchu 400 mlynedd o chwaeth gwahanol.

Cartref y teulu Myddelton

Ganwyd Syr Thomas Myddelton I yn 1550, yn fab i lywodraethwr Castell Dinbych. Gan nad oedd llawer o obaith iddo etifeddu swydd ei dad, aeth i Lundain i wneud ei ffortiwn – a bu'n llwyddiannus iawn yn gwneud hynny. Buddsoddodd yn yr East India Company a'r Virginia Company, cafodd ei urddo'n farchog, adeiladodd blasty yn Essex, ac yn 1613 daeth yn Arglwydd Faer Llundain.

Yn 1595 prynodd Syr Thomas I Gastell y Waun am £5,000 gyda'r bwriad o'i droi'n blasty teuluol. Mewn gwirionedd, treuliodd fwy o amser yn ei gartref yn Essex, ond gwariodd symiau anferth o arian ar y castell yn cynnwys adeiladu'r adain ogleddol a’i Hystafelloedd Crand.

Roedd Syr Thomas Myddelton II yn gadfridog yn y Rhyfel Cartref, yn gyntaf ar ochr y Seneddwyr, ac yn ddiweddarach, ar ôl cael ei ddadrithio gan unbennaeth filwrol Cromwell, fel Brenhinwr o blaid Siarl II.

Dros y 400 mlynedd nesaf, bu'r teulu Myddelton yn rheoli stad anferth Castell y Waun, a daeth aelodau'r cenedlaethau dilynol yn ddiwydianwyr, entrepreneuriaid, ac yn wleidyddion uchelgeisiol.

Rhoddwyd Cabinet y Brenin i Syr Thomas Myddleton II gan y Brenin Siarl
Wyneb blaen Cabinet y Brenin yng Nghastell y Waun

Beth sydd i'w weld?

Wrth gerdded trwy'r Ystafelloedd Crand byddwch yn pasio Neuadd Cromwell. Mae yma gasgliad o arfau saethu prin o'r Rhyfel Cartref, amrywiaeth o arddulliau pensaernïol o’r neo-gothig gan A.W.N. Pugin i’r neo-glasurol gan Joseph Turner, cabinet hardd Brenin Siarl wedi ei gerfweddu’n gain a drychau anferth o'r 18fed ganrif.

Cewch wybod mwy am fywyd yn ystod Rhyfel Cartref Lloegr, a goresgyniad y castell gan y Brenhinwyr. Darganfyddwch hefyd rôl flaenllaw'r teulu hwn ym mharhad yr iaith Gymraeg, drwy noddi'r argraffiad poblogaidd cyntaf o'r Beibl yn Gymraeg.

Mae’n werth ymweld â’r golchdai, profi awyrgylch myglyd Ystafell y Gweision, a theimlo llonyddwch y Capel a’i gerddoriaeth defosiynnol unigryw o’r ‘Part Books’, a fu’n cuddio yn y Castell am 300 mlynedd wedi iddynt gael eu creu yn yr 17eg ganrif.