Hydref – Meddyliau tad yn y rhyfel am ei gartref

Ffotograff o Swyddogion y Rhyfel Byd Cyntaf, yn dangos yr Arglwydd Howard de Walden yn eistedd yn y rhes flaen, yr ail o’r dde
Cyhoeddwyd : 01 Oct 2016 Diweddariad diwethaf : 23 Nov 2016

Pan ddechreuodd y rhyfel yn 1914, cyflwynodd Tommy, 8fed Arglwydd Howard de Walden, ei gwch newydd i’r Llynges, ei geffylau i’r Fyddin, a hwyliodd am yr Aifft …

Yn ddiweddarach, roedd ymhlith un o’r dynion olaf i gael eu symud o Fae Suvla yn dilyn Ymgyrch aflwyddiannus Gallipoli. Ym mis Tachwedd 1916, daeth Tommy yn ddirprwy arweinydd 9fed Bataliwn y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig, ac yn 1917 cafodd brofiad erchyll o’r rhyfel yn ffosydd gogledd-orllewin Ffrainc yn ystod Brwydr Messines. 

Y mis hwn, meddyliais y byddech yn hoffi clywed am arddangosfa sain arbennig iawn rydym yn edrych ymlaen yn fawr at ei hagor ar 8 Hydref er mwyn adrodd ei stori yn well. Ar y diwrnod hwnnw byddwn yn estyn croeso cynnes i Thomas Seymour, ŵyr yr Arglwydd Howard de Walden, a fydd yn agor arddangosfa sy’n canolbwyntio ar fywyd ei daid yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, ac yn benodol ar ei feddyliau am ei gartref, Castell y Waun.

Bydd y dehongliad newydd sbon hwn i’w weld ar lawr uchaf Tŵr Adam, yn yr ystafell a ddefnyddiodd ‘Tommy’ fel stydi, a bydd yr arddangosfa yn aros yno tan ddiwedd ein cyfnod o gofio am y Rhyfel Byd Cyntaf.

Bydd yr arddangosfa hefyd yn cynnwys dau lythyr a ysgrifennodd yr Arglwyd Howard de Walden at ei fab John, yn 1915 ac 1917; rydym yn hynod o falch fod Thomas Seymour wedi cytuno’n garedig i’w darllen ar ein cyfer, fel y gallwn oll fwynhau meddyliau ei daid, wrth iddo hiraethu am heddwch a harddwch Dyffryn Ceiriog yng nghanol erchylltra Gallipoli ac yn ddiweddarach, y ffosydd.

Hefyd, byddwn yn cynnal diwrnod ymchwil cymunedol ar thema’r Rhyfel Byd Cyntaf ddydd Iau, 13 Hydref, yng nghanolfan gymunedol Glyn Wylfa yn y Waun, LL14 5BS, rhwng 11am a 3pm.

Rydym yn awyddus i gasglu gwybodaeth am fedalau, ffotograffau, neu lythyrau sydd yn ymwneud â’r ardal yn ystod y cyfnod rhwng 1914 ac 1918, a hefyd yn ystod rhyfeloedd eraill. Felly, os ydych yn gwybod am stori leol dewch draw i rannu’r hanes gyda ni.

Bydd haneswyr lleol, staff yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac amguedda’r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig wrth law er mwyn ein helpu i gofnodi unrhyw straeon. Gallwch hefyd wneud croes babi a’i chyflwyno er cof am eich anwyliaid; bydd croeso i chi fynd â’r groes adref gyda chi neu ei chyflwyno i’n harddangosfa yng Nghastell y Waun.

I gael mwy o wybodaeth, ffoniwch Rachel Coman, Swyddog Gwirfoddoli a Chymuned: 01691 776338 neu ebostiwch: rachel.coman@nationaltrust.org.uk