Drama yn y llys i gogyddes a ddaeth yn feistres tŷ

Ar ddechrau’r ugeinfed ganrif, roedd niferoedd y staff yn lleihau, ac ehangwyd dyletswyddau'r gogyddes, Ellen Penketh, i gynnwys cadw cyfrifon y tŷ.

Cyhuddiad o ddwyn

Roedd y Mrs Yorke newydd wrth ei bodd yn diddanu gwesteion, ond roedd yn anodd iddi ymdopi â rhedeg plasty a rheoli’r arian. Pan sylweddolodd hi fod y cyfrifon mewn cyflwr difrifol, fe gyhuddodd Ellen Penketh o ddwyn oddi wrth y teulu.

Ymwelwch â’r ystafell fwyta a darganfyddwch bortreadau o berchnogion Erddig ers 1716 yn addurno’r waliau
Ystafell Fwyta Erddig wedi’i chynllunio gan Thomas Hopper

Dieuog

Methodd y cyhuddiad pan gychwynnodd y teulu Yorke achos llys yn erbyn Ellen am ddwyn. Penderfynodd y rheithgor fod Ellen yn ddieuog; arwydd o’r oes, efallai?

Dysgwch ragor am hanes Ellen Penketh yn ystod ein taith dywysedig, ‘Hanes Meistres Tŷ’ a gallwch chi eich hun benderfynu pwy oedd yn euog.

Tessa Boase

Mae Ellen Penketh yn ymddangos yn llyfr Tessa Boase, ‘The Housekeepers’ Tale’, sydd ar werth yn siop Erddig. Mae’r llyfr yn tynnu ar ffynonellau newydd i adrodd hanesion y merched oedd yn rhedeg rhai o dai amlycaf Prydain. Yn ogystal â hanes Ellen, ceir hanes am feichiogrwydd nad oedd wedi ei geisio, am garwriaeth gafodd ei gwahardd a dedfryd o garchar.