Yr ystafelloedd parêd yn Erddig

Prynwyd Erddig yn 1714 gan John Meller, cyfreithiwr cyfoethog o Lundain. Aeth ati i ehangu’r tŷ trwy ychwanegu adain at bob ochr. Llenwodd y tŷ gyda’r dodrefn a’r eitemau cain sydd i’w gweld yma heddiw.

Creodd John Meller set o ystafelloedd urddasol yn wynebu’r ardd; roedd pob un yn arwain at y nesaf ac roedd y drysau wedi’u trefnu mewn llinell syth. Pan oedd y drysau ar agor, roedd hi’n bosib gweld o’r naill ben i’r llall.
 
Cychwynnodd y drefn hon, a elwid yn ‘enfilade’, yn Llys Brenhinol Ffrainc, ac roedd yn ffasiynol iawn ar ddechrau’r ail ganrif ar bymtheg.
 

Sut defnyddiai yr ystafelloedd

Roedd John Meller yn defnyddio’r ystafelloedd ar gyfer diddanu ffurfiol. Er mwyn gwneud argraff ar ymwelwyr, roedd yr ystafelloedd yn cynnwys ei ddodrefn gorau. Roedd dwy gyfres o ystafelloedd naill ochr i’r cyntedd canolog a elwid yn ‘Salone’ (yr enw heddiw ar y cyntedd yw ‘Salŵn’).
 
Roedd mynediad at y cyfresi hyn o ystafelloedd bob ochr i’r cyntedd yn dibynnu ar eich statws. Dim ond ymwelwyr pwysicaf neu ffrindiau agosaf John Meller oedd yn cael mynd i mewn i’r ystafelloedd mwyaf preifat oedd bellaf oddi wrth y Salone.
 
Roedd y gyfres o ystafelloedd ar ochr ddeheuol y cyntedd yn cynnwys yr Ystafell Gilio, yr Ystafell Wely Orau, yr Ystafell Wisgo, ac yn olaf, yr Ystafell Fach.
 
Roedd y gyfres o ystafelloedd ar yr ochr ogleddol yn cynnwys yr Ystafell Wely Ail Orau, ei Hystafell Wisgo, a’i Hystafell Fach. Mae’r ystafelloedd hyn wedi goroesi fwy neu lai heb eu newid hyd heddiw.
 

Sut dodrefnodd yr ystafelloedd

Yn union fel yr oedd yr ystafelloedd wedi’u trefnu yn nhrefn eu pwysigrwydd, roedd yr addurniadau a’r dodrefn yn adlewyrchu statws yr ystafelloedd.
 
Archebwyd yr holl ddodrefn oddi wrth seiri dodrefn gorau Llundain, a defnyddiwyd y brethyn gorau i’w clustogi.
 
Er enghraifft:
  • Roedd y cadeiriau yn y Salone wedi’u gorchuddio â brethyn rhuddgoch wedi’i wehyddu o wlân a sidan 
  • Roedd haen arian yn addurno dodrefn eistedd yr Ystafell Gilio 
  • Roedd crogluniau sidan Tsieineaidd wedi’u brodio yn addurno’r gwely yn yr Ystafell Wely Orau 
  • Roedd tapestrïau Soho yn addurno waliau’r Ystafell Wely Orau
  • Roedd damasg glas yn gorchuddio waliau’r Ystafell Wisgo Orau 
  • Roedd tapestri Soho arall yn uchafbwynt yn yr Ystafell Fach Orau
 
Er bod rhai o’r ystafelloedd wedi cael eu newid, mae’r rhan fwyaf o ddodrefn ac addurniadau cain John Meller i’w gweld yn Erddig hyd heddiw.