Anturiaethau gwylio bywyd gwyllt ym Mhen Llyn

Dolffiniaid ym Mhenrhyn Llŷn

Dim ond mewn dau fan o gwmpas arfordir y Deyrnas Gyfunol y mae dolffiniaid trwyn potel yn byw, ac arfordir Cymru yw un ohonyn nhw. Ewch i Ben Llŷn ac efallai cewch chi gip ar rai o greaduriaid morol prydferthaf Prydain yn eu cynefin naturiol.

Mae gweld dolffiniaid a llamhidyddion yn eu hamgylchedd naturiol yn brofiad syfrdanol. Os byddwch yn cerdded ar hyd llwybr yr arfordir neu ar hyd y lan am gyfnod go hir, mae siawns y gwelwch chi’r creaduriaid rhyfeddol hyn ar unrhyw adeg o’r flwyddyn.

Mae nifer wedi eu gweld oddi ar Ynysoedd Sant Tudwal, pentir Cilan ac Ynys Enlli. Gwelir dolffiniaid trwyn potel yn rheolaidd, tra bo cael cip ar ddolffin Risso a dolffin ystlyswyn yn fwy anarferol.

Heigiau mawr

Efallai y byddwch yn ddigon ffodus i weld haig fawr o ddolffiniaid. Y gair Saesneg sy’n cael ei ddefnyddio am haig o ddolffiniaid yw ‘school’. Bydd cannoedd o ddolffiniaid yn dod  at ei gilydd yn ystod hafau cynnes i hela heigiau o bysgod bach.

Yn 2005, gwelodd Ymddiriedolaeth Seawatch haig o ddwy fil o ddolffiniaid ym Mae Ceredigion; yn 2009, syfrdanwyd eu gwirfoddolwyr gan haig o ddolffiniaid oddi ar arfordir Gorllewin Cymru a oedd hyd yn oed yn fwy o faint.

Ydych chi wedi gweld llamhidydd?

Perthynas lai'r dolffin yw’r llamhidydd, ac fe’i gwelir amlaf mewn dŵr bas yn agos at y lan mewn grwpiau bach o hyd at 10. Mae’n llawer llai acrobatig na’r dolffin ac nid yw’n gadael y dŵr, dim ond yn torri'r wyneb â’i asgell dywyll a’i gefn crwm.

Morfilod yng Nghymru

O bryd i'w gilydd mae mamaliaid morol eraill yn mentro i ddyfroedd lleol. Cofnodwyd morfilod, rhai pengrwn a phigfain yn bennaf, yn ne-orllewin yr ardal.