Heidio nôl i Ben y Gogarth

Ffermwr yn sefyll gyda hwrdd newydd ar Ben y Gogarth

Mae ymwelwyr newydd ar eu ffordd i Ben y Gogarth ger Llandudno – tîm o ddefaid gyda’u bryd ar helpu gyda chadwraeth natur ar y penrhyn prydferth.

Mae tenant newydd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Dan Jones, sy’n gofalu am Fferm y Parc ar y penrhyn calchfaen enwog hwn yng Nghonwy yn rhyddhau defaid i’w helpu i reoli’r bywyd gwyllt unigryw sydd yno. 

Does dim defaid wedi bod ar y Gogarth ers cyfnod clwy’r Traed a’r Genau dros ddegawd yn ôl. Dan ofalaeth Dan a’i dîm o bump ci bydd diadell newydd - 290 o ddefaid Llŷn a 70 o ddefaid Herdwick o Ardal y Llynnoedd – yn pori eto ar y glaswelltir garw er mwyn annog twf planhigion ac anifeiliaid prin. Yn eu mysg fe fydd Gavin, hwrdd uncorn fydd â rhan go bwysig i’w chwarae i sicrhau bod y gwaith cadwraeth yn parhau am genedlaethau i ddod.

Mae’r ddiadell wedi ei rhoi gan elusen Plantlife sydd wedi nodi’r Gogarth fel Safle Planhigion o Bwys gydag arwyddocâd byd-eang ac fel un o bum safle botanegol gorau Prydain.

Dechreuodd Dan reoli Fferm y Parc yr hydref diwethaf ar ôl ymgyrch gan Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru i ddod o hyd i denant. Mae’r pentir calchfaen yn gartref i rywogaethau prin sy’n unigryw drwy’r byd ac mae eu dyfodol yn ddibynnol ar ffordd fwy traddodiadol o ffermio. Felly fe gynigiodd yr Ymddiriedolaeth denantiaeth y fferm am £1 – i ddenu ffermwr oedd yr un mor arbennig.
 

Diadell newydd o ddefaid yn pori ar Ben y Gogarth
Diadell newydd o ddefaid yn pori ar Ben y Gogarth

Yn frodorol i Ardal y Llynnoedd mae gan ddefaid Herdwick, fel eu partneriaid pori o Lŷn, enw am fod yn wydn iawn, sy’n golygu eu bod yn gweddu’n dda i fywyd ar benrhyn agored y Gogarth.

Fe gafodd clwy’r traed a’r genau effaith fawr ar y brîd yn 2001 ac mae ymdrechion mawr wedi bod i gynyddu eu niferodd. 

Meddai Dan: “Yn ôl y sôn roeddech chi’n arfer gallu cerdded dros y bryn yma yn y bore heb wlychu eich traed yn y gwlith gan fod y gwair yn cael ei bori mor gwta – ond nid felly mae hi rŵan! Gobeithio y bydd dychweliad y defaid yn troi’r tirwedd yn ôl i fel roedd o.”

Ac i’r ymwelwyr sy’n heidio i fwynhau’r olygfa o Ben y Gogarth bob blwyddyn, gallai Gavin yr hwrdd ddod yn seleb yn ei enw ei hun. Fe gewch chi wybod mwy amdano yn y fideo yma: 


www.nationaltrust.org.uk/news/gavin-the-one-horned-ram-makes-a-big-impression-on-great-orme-farm-
 

" Mae hon yn foment gynhyrfus iawn. Fedra i ddim aros i weld y defaid yn cychwyn ar eu gwaith a gwneud lle i fwy o flodau gwyllt ffynnu yma."
- Dr Trevor Dines, Arbenigwr Botanegol i Plantlife