Dydd Llun, 6 Awst yn yr Eisteddfod

Dewch i fwynhau rhaglen fywiog o sgyrsiau, eitemau a straeon sy’n adlewyrchu’n gwaith ledled Cymru.

Siân James – Streic y Glowyr: Heddiw a Fory Yn sgwrsio gyda Dr Tomos Owen, Prifysgol Caerdydd | 11.30am

Daw Siân James o Gwm Tawe ac roedd yn fam ifanc pan ddechreuodd Streic y Glowyr yn 1984. Dechreuodd wirfoddoli er mwyn cefnogi a bwydo teuluoedd yn y cymunedau glofaol. Ar ôl y Streic ymgyrchodd dros hawliau menywod ac etholwyd hi i fod yn Aelod Seneddol dros y Blaid Lafur yn etholaeth Dwyrain Abertawe (2005-2015). Mae Siân yn parhau i ymgyrchu dros hawliau menywod, achosion cymunedol a chyfiawnder cymdeithasol. Mae Tomos Owen yn ddarlithydd yn Adran Saesneg, Cyfathrebu & Athroniaeth ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae ei ddiddordebau ymchwil yn cyffwrdd ag agweddau gwahanol ar lenyddiaeth Gymraeg sy’n ymdrin â hanes diwydiant a phrotest.

Owen Griffiths a Rabab Ghazoul – Gentle/Radical | 4.30pm

Lleoliad: BayArt, 54 Heol Bute, Caerdydd, CF10 5AF. Mae Rabab Ghazoul ac Owen Griffiths yn gyd-gyfarwyddwyr Gentle/Radical. Yn y sgwrs hon fe fyddan nhw’n son am y naratifau cudd sy’n llechu mewn casgliadau amgueddfa, ac yn hanes gwladychiaeth, llafur, caethwasiaeth a thir. Gan ail-osod y gwerthoedd sy’n gysylltiedig gyda’r elfen wladychol yng Nghymru, er mwyn edrych ar y ffordd y chwaraeodd Cymru ran yn y prosiect gwladychu Ewropeaidd ehangach, fe fyddan nhw’n mapio llwybrau yn ôl i’n profiadau cyfoes ni o stadau gwledig, y pictwrésg a’r cyfnod rhaglywiaeth (Regency). Sut olwg sydd ar raglen ddiwylliannol ol-wladychol o wneud iawn a gwrthsefyll? Beth yw gweledigaeth Cymru y tu hwnt i Brexit, llymder a difreinio, a phwy fydd awdur y fath raglen? Mae Gentle/Radical yn fudiad, wedi ei leoli yng Nghaerdydd, sy’n cael ei arwain gan artistiaid. Ei nod yw cyfrannu at newid cymdeithasol ar lefel leol a byd-eang. Gan weithio ar draws sectorau diwylliannol, academaidd, ymgyrchu a datblygu cymunedol rydym yn creu digwyddiadau a phrosiectau sy’n ymdrin â phynciau perthnasol i’n hoes. Yn 2014 roedd Griffiths yn Gymrawd Cyfnewid y Cyngor Prydeinig ac yn 2015 roedd Ghazoul yn cynrychioli Iraq yn y Venice Biennale; derbyniodd y ddau Wobr Cymru Greadigol gan Gyngor Cefyddydau Cymru a hyn ysbrydolodd y ddau i ffurfio Gentle/Radical.

Peter Finnemore - Tirweddau sain I,II & III | 7pm - 9pm

Mae Tirweddau Sain I,II & III yn gyfres o benodau clywedol sy’n cyfleu gwahanol fathau o awyrgylch a themâu sy’n gysylltiedig â Chymru. Mae’r teithiau sain hyn yn ymwneud â thirwedd, tywydd, ffermio a diwydiant, eiconau o fyd diwylliant a chwaraeon, gwleidyddiaeth a iaith, celf a chof gwerin. Collage clywedol sy’n berthnasol i ysbryd yr Eisteddfod yw’r tirweddau sain hyn, ac maen nhw hefyd yn ymchwilio’n chwareus gyda ffyrdd newydd o gysylltu cenedlaethau a hanesion gwahanol. Mae Peter Finnemore yn flaenllaw ym myd celf gyfoes yng Nghymru. Mae’n adnabyddus am ei waith ffilm a ffotograffiaeth sy’n ymdrin â chof cenedlaethau drwy gyfrwng ei gartref teuluol yng Nghwm Gwendraeth; atgofion sy’n berthnasol yn ogystal â bod yn hanesyddol. Yn 2005, Peter oedd yn cynrychioli Cymru yn y Venice Biennale.