Blaen Eidda Isaf, Eryri

Blaen Eidda Isaf, Eryri

Wedi ei lleoli ar lethrau anghysbell i'r de o Ysbyty Ifan, mae Blaen Eidda Isaf yn fferm fynydd 54 acer o fewn Ystâd Ysbyty, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, tirwedd o laswelltir wedi ei wella, glaswelltir blodeuog, brwynog a chorslyd, coridor afon, coetir a ffridd.

Sut mae byd natur yn cefnogi busnes y fferm?

Mae Blaen Eidda Isaf yn cwmpasu 54 acer ac mae ganddi hawliau pori ar Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig y Migneint ac Arenig Dduallt, Ardaloedd Cadwraeth Arbennig ac Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig. Ar hyn o bryd mae'r fferm yn gartref i sawl rhywogaeth â blaenoriaeth, yn eu plith bodaod tinwyn, gylfinirod a llygod y dŵr. Y nod busnes allweddol yw cyflawni hyfywedd economaidd a ffordd o fyw cynaliadwy, gyda chynhyrchiant da byw sy'n cyd-fynd a rhinweddau naturiol a chapasiti'r tir. I fynd i'r afael â menter ddefaid sy'n gwneud colled ac arallgyfeirio i farchnad wartheg at ddibenion rheoli cynefinoedd, maent wedi gostwng nifer y defaid 70%. Er bod llai o ŵyn yn cael eu cynhyrchu, mae pwysau gwell yn cael eu cyflawni mewn llai o amser ac maent wedi osgoi costau bwydo a chadw defaid dan do yn ystod misoedd y gaeaf. Mae'r fenter ddefaid bellach yn hyfyw, mae iechyd y borfa wedi gwella, ac mae bywyd gwyllt ffriddoedd a oedd wedi dirywio yn y gorffennol, yn gwella erbyn hyn.

" Ffermwyr, gwartheg a defaid yw'r asedau gorau ar gyfer creu a rheoli ein tirweddau, cynefinoedd ac ecosystemau."
- Adam Russell, Blaen Eidda Isaf tenant

Sut mae'r fferm yn adfer amgylchedd iach, mwy naturiol?

Mae gwartheg sy'n pori yn yr haf wedi adfer cynefinoedd ar gyfer adar sy'n nythu megis gylfinirod. Mae rhaglen o gau ffosydd i ail-wlychu’r Migneint yn gwella'r mawn dwfn ac mae rhaglen o batrwm pori amrywiol yn helpu gydag adfer byd natur ar y fferm. 

Fel rhan o grŵp fferm Fferm Ifan, mae'r fferm yn gweithio gyda'r Ganolfan Ecoleg a Hydroleg i blannu mwy o goed a pherthi tir amaethyddol a gwarchod cynefinoedd ar lan yr afon i helpu i leihau erydiad pridd a risg o lifogydd i lawr yr afon.

Beth nesaf?

Mae rheoli cynefinoedd gylfinirod yn parhau i fod yn flaenoriaeth gadwraeth i'r fferm. Mae'r grŵp Fferm Ifan wedi sicrhau cyllid gan Gynllun Rheoli Cynaliadwy Llywodraeth Cymru i ddarparu'r cynllun plannu sensitif yn y dalgylch, treialon pori cynaliadwy ar y fferm a’r Migneint a helpu i ddatblygu marchnadoedd newydd ar gyfer cynnyrch ar wahân i fwyd a ddaw o reoli tir yn gynaliadwy - dŵr glân, araf, storio carbon a bioamrywiaeth ffyniannus.

Pa gymorth oedd yn ofynnol i gyflawni hyn?

Mae Contract Glastir Uwch yn cefnogi gweithredoedd rheoli cynefinoedd ar y fferm ac yn cadw'r fenter wartheg yn hyfyw. Mae cyflogaeth oddi ar y fferm hefyd yn darparu ffrwd incwm hanfodol i'r busnes. Cyfrannodd cytundeb rheoli â Chyfoeth Naturiol Cymru at y rhaglen cau ffosydd.