Y gymuned yn helpu i sicrhau bod Carrog yn cael ei ffermio er lles natur

Two women planting hedges at Carrog farm, Snowdonia

Bu fferm Carrog yn brysur fel cwch gwenyn yn ddiweddar, gyda dros 100 o wirfoddolwyr, o blant 8 oed i bensiynwyr, yn dod draw i roi help llaw. Diolch yn fawr iawn i – Ysgol Penmachno, Ysgol Ysbyty Ifan, Ysgol Eifionydd, Ysgol y Moelwyn a Choleg Llandrillo, Cymdeithas Eryri a Grŵp Gweithredu Cymunedol Cwm, Cwm Penmachno, sydd wedi bod yn cymryd rhan.

Hau hadau at y dyfodol

Plannwyd cant a hanner o goed helyg ar lan yr afon. Byddant yn tyfu i roi cysgod i bysgod sy’n silio a lle hwylus i leision y dorlan wylio am eu prae wrth hela.

Bydd 550 metr o blanhigion gwrychoedd, yn cynnwys drain gwynion, drain duon, gwifwrnwydd y gors a chelyn, yn adfer rhwydwaith o goridorau bywyd gwyllt ac yn creu lloches i anifeiliaid y fferm yn ystod tywydd oer, garw y gaeaf.

Plannwyd cyfuniad o goed poplys duon prin, coed derw ac aethnenni yn y cae hefyd. Bydd y rhain yn help i ddarparu cynefinoedd oddi ar y ddaear, yn ogystal â chysgod i anifeiliaid y fferm yn nhywydd poeth yr haf.

Plannwyd cyfanswm o bron 5000 o goed a phlanhigion gwrychoedd ar y fferm dros ddim ond un gaeaf.

Temtio bywyd gwyllt i ymgartrefu

Bu Grŵp Gweithredu Cymunedol Cwm, Cwm Penmachno yn brysur yn creu cartrefi newydd i nifer o greaduriaid arbennig. O wâl dyfrgwn bum-seren gyda golygfeydd hardd o’r afon i nifer o gychod gwenyn o fewn pellter teithio hwylus i’n dôl blodau gwylltion sydd newydd ei hadu. Bydd Rhyd y Creuau yn brysur yn cadw golwg ar y fferm a’r afon i weld faint o alw sydd am y cartrefi newydd cyfforddus hyn.

Creu lle arbennig i’r gymuned

Mae Ysgol Penmachno wrthi’n cynllunio llwybr cymunedol ar draws y fferm. Bydd hyn yn helpu i sicrhau bod llwybr oddi-ar-y-ffordd rhwng cymunedau Cwm Penmachno a Phenmachno.  Fel rhan o’r prosiect, bydd y disgyblion yn cynllunio’r nodwyr llwybr a’r arwyddion ‘cŵn ar dennyn’.

Bydd y llwybr yn lle i’r gymuned leol gerdded trwyddo a gweld canlyniadau eu holl ymdrechion. Cânt weld sut mae eu coed ‘nhw’ yn tyfu, a gwrando ar yr adar yn trydar a'r gwartheg bodlon yn brefu gyda sŵn afon iach yn byrlymu yn y cefndir.

Gwarchodwr i Garrog

Yn yr haf, bydd ffermwr yn symud i mewn i Garrog. Bydd yn gofalu am y tyddyn gan fagu defaid a gwartheg ar ddeiet sy’n cynnwys cyfuniad cyfoethog o laswelltydd a blodau gwylltion, gan ddefnyddio patrymau pori a fydd yn rhoi cyfle i’r caeau ffynnu. Felly, gall y gwaith a gychwynnwyd gan y gymuned barhau am flynyddoedd lawer i ddod.